Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 39

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 39
Um beinfætta menn að þær sýna hvaða söguleg og efnahagsleg ferli marka persónurnar. Tækni nándar og heildar er nýtt og þjóðfélagslegum boðskap komið á framfæri með því að klippa saman frásagnir af pólitískri atburðarás í Evrópu og lýs- ingar á skönkum ýmissa þeirra er henni tengjast. Þormóður kolbrúnarskáld hefur t.d. við upphaf sögu „liðu mjúka og vöxt grannan", hann er „bein- fættur, gaungumaður léttur" (leturbr. bk.).23) Eflaust á lýsingin að skýra kvenhylli æskumannsins Þormóðar og skerpa síðar þá hrörlegu mynd sem af honum er dregin á Grænlandi. En hún tengist og hinu að Þormóður kemst um hríð í tölu viðurkenndra eignamanna. Meðal helstu persóna sögunnar eiga Olafur digri og Þorgeir Hávarsson einir það sameiginlegt að vera með snúna leggi, hvor á sinn veg. Sitthvað fleira reynist og líkt með þeim tveimur. Þegar Olafur fer á fund Knúts kon- ungs, minnir það t.d. á frásagnir af fundum Þorgeirs og Þorgils Arasonar. Rétt eins og Þorgeir vitjar frænda síns, svo búinn sem hann telur að hetju sæmi, fer Ólafur til Knúts klæddur að eigin hyggju að sið tignarmanna - báðir hljóta háð og spott fyrir að kunna ekki rétta háttu. Á svipaðan veg og Reykjahólakaupmaðurinn minnir leiguliðasoninn á að „búlausum þegn- um" 24), hæfi ekki að hafa hug á öðru en striti, segir Knútur við Ólaf: „Firn mikil eru slíkt er búandkarlasynir úr Noregi ómannaðir og snauðir þykjast til bornir að ráða löndum" og ber á hann heimsku eins og Þorgils á Þorgeir fyrr.25) Knútur hafnar einnig öllum málaleitunum Ólafs eins og kaupmað- urinn tilmælum Þorgeirs. Þorgeiri Hávarssyni hefur fyrr verið lýst í sögunni sem dauðamanninum. Hann er alþýðumaðurinn, alinn upp við hetjuhugsjón fornra sagna og ljóða og sú hugsjón er hvorttveggja í senn styrkur hans og veikleiki. Hún er at- hvarf hans, vanmáttug uppreisn hans í samfélagi sem ætlar honum ekki annan hlut en að mala höfðingjum gull. En í sömu mund er hún höfuðbani hans og þjónkun hans við ríkjandi öfl í samfélaginu af því að hún á sér ræt- ur í hernaði eignastétta, endurspeglar að nokkru hugmyndaheim þeirra og þjónar hagsmunum þeirra. Þorgeir verður m.ö.o. sá sem drepa skal og drepinn skal verða af því að hann skilur ekki samfélagslögmálin. Og að því leyti líkist hann Ólafi digra. Hliðstæðurnar með þeim félögum eiga að leiða huga manna að því að Ólaf- ur er illa upplýstur barbari með takmarkaðan þjóðfélagsskilning, maður sem hefur tileinkað sér sitthvað úr þankagangi gróinnar eignastéttar en vantar forsendur til að öðlast viðurkenningu í hópi hennar. Meðal land- stjórnarmanna er honum hvarvetna lýst sem þeim manni er skortir jafnt „fágun" siðmenntaðra höfðingja í fótaburði, Jeggjalagi og klæðnaði sem og þau auðæfi og þá bakhjarla er gætu veitt honum sæmilega varanlegan sess í kompaníinu. I illvirkjum sínum fer hann líka að eins og kiðfættur barbari 293
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.