Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 64

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 64
Tímarit Máls og menningar Því að reynslan af hinu óhugnanlega er þegar allt kemur til alls, hin hliðin á trúarlegum, siðferðilegum og hugmyndafræðilegum lykilatriðum, sem gegna því hlutverki að tryggja svefn einstaklinga og hneppa samfélögin í álög. Þess- um lykilatriðum er ætlað að hreinsa hið óhugnanlega og bæla það. En brjót- ist það sem bælt er fram, verður það „heimsendir" okkar og þess vegna kom- umst við ekki hjá dramatískum og krampakenndum trúarkreppum. (Powers of Horror, 209) Oll reglukerfi byggjast á grundvallarandstæðunum „inni - úti". Það sem er innanvið er jákvætt, það sem við lokum úti er neikvætt eða ógnandi. Hetjuhugsjónin í Gerplu byggir á andstæðuhugsun þar sem allt kvenlegt er bannað, bælt, lokað úti. Og þá gerist það sem búast má við, því þrengra sem hringurinn er dreginn, því meira verður utan hans og því ógnvænlegra verður það - uns þeir sem byggja hringinn sjá sig tilneydda til að eyða því sem ógnar tilvist hans. Það sem gerir Gerplu að einni mögnuðustu bók sem ég hef lesið er að í henni er sýnt hvernig valdbeitingin er byggð inn í alla okkar menningu og þar með alveg inn í dýpstu persónugerð þeirra karlmanna sem bókin grein- ir. Þeir eru á flótta undan sínum eigin ótta, óhugnaðinum - en þeir flýja ekki inn í ástina heldur árásargirnina, hatrið. Gerpla er þannig heimsenda- spá og ákaflega tragísk bók. En í henni er líka húmor og íronía, afneitun á öllu viðteknu gildismati, hlátur sem kraumar í textanum. Og þar sem hláturinn er, þar er líka sú lífs- gleði sem er óvinur dauðans. 1. Shoshana Felman: „To open the Question", Yale French Studies, nos 55/51, 1977. 2. Halldór Kiljan Laxness: Gerpla. Helgafell, Rvk. 1952. Tilvísanir í svigum vísa til þeirrar útgáfu. 3. Þó að samkynhneigð karla væri algeng og viðurkennd í hinu forna Grikklandi var hún bönnuð meðal frjálsra borgara og varðaði borgararéttindi, vegna þess að annar borgaranna varð að leika hlutverk konu og gera sig þar með að þolanda. Þetta sýnir vel kvenfyrirlitninguna sem er hin hlið karlmennskudýrkunarinnar. Svipuð eða sama hugsun birtist í fornum norrænum lögum og bókmenntum. (sbr. Vigdis Solem: „Fra pederasti til filosofi. En presentasjon av Michel Foucault, L'usage des plaisirs (Histoire de la sexualité 2) Paris 1984." NFT 20 (1985), 139-162, og Folke Ström: „Níð, ergi and Old Norse moral attitudes", The Dorothea Coke Memorial Lecture in Northern Studies, May 1973, University of London. 4. Hjá persónunni Þorgeiri er táknmyndin aðeins táknmynd. Hann er látinn vera fullkomlega laus við allt ímyndunarafl og skopskyn á hann ekki til. (Um hugtökin 318
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.