Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 125

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 125
Sjón skrifar skáldsögu. Hefur hann með öðrum orðum yfirgefið undirdjúp- in og tekið framvindu frásagnar fram yfir þann glundroða sem er ríkjandi í ljóðagerð hans? Ég held ekki, mér sýn- ist hann hafi alla tíð staðið í flæðarmál- inu. Mörg ljóða hans búa yfir sögu- þræði en söguþráður Stálntetur er slitr- óttur vegna þess hvernig þættirnir tveir slíta hvorn annan í sundur. Þegar á heildina er litið felst spennumagn Stál- nœtur, eins og ljóða hans, í myndmál- inu. Blæbrigði þess eru mörg og nýstár- leg. Sjóni dvelst ekki aðeins við kröft- ugar, sláandi myndir, eins og þá sem er dregin upp í Fornum ástum, heldur einnig við smáskart á borð við þessa lát- lausu nýgervingu: Ratsjárdiskur á stærð við konu- hönd hringsnýst fremst á vélar- hlífinni, þreifar á hafinu. Dregur upp myndir af umhverfinu með rauðu ljósi á gráan mattan flöt í mælaborðinu fyrir ofan stýrið. (11) Annað dæmi um myndbragð Sjóns er lýsingin á sýn Finnsins þegar hann hef- ur gefið fiskunum sínum að borða og slökkt ljósið: Fiskabúrið verður aftur að þög- ulli skuggaborg. Hann horfir í gegnum það. Ut yfir götuna og bílastæðin. Háhýsi rís gegn ein- litu kvöldinu. Fiskarnir synda um himininn, plönturnar standa upp úr þakinu eins og loftnet. Og þeir stinga sér niður í kantað- an skuggann, týnast, birtast og hverfa. Finnurinn fylgir þeim eft- ir. Sér að þeir éta og éta. Kjaft- arnir opnast og lokast stanslaust en maturinn er búinn. Þeir narta í húsið. Glefsa og hamast. Steyp- an brotnar utan af járnbinding- Umsagnir um bœkur unni og fellur til botns. Finnur- inn sér glitta í ótal heima. Fisk- arnir reka tungurnar inn á milli járnanna, mola innveggina, og heilu íbúðirnar opnast. Finnur- inn sér Ijós kveikt og slökkt. Fólk gengur fram og aftur. Höf- uð snúast, augu opnast, varir skiljast að og sameinast, augu lokast. Það gefur frá sér hljóð, snertist. Fálmar eftir (27-28) Andstætt spennandi myndmáli finnst mér skorta spennu í slitróttan sögu- þráðinn, sérstaklega eftir að Johnny er úr sögunni um miðbik bókarinnar. Kannski stafar þetta að nokkru af tak- mörkunum í persónulýsingunni á ungl- ingunum og djöflunum, hinu vélræna söguauga, sem veldur því að engin per- sóna verður nákomin lesandanum. Mér stóð á sama um það hvernig höfundur byndi enda á söguna. Sjón hefur líkt Stálnótt við tölvufor- rit, textanum er rennt í gegnum höfuð lesandans og kemur þar ákveðnum ferl- um í gang. Forsenda þess að forritið verki er að það sé sniðið að stýrikerfinu í huga lesandans. Flestir lesendur eru vanir meiri grunnspennu í „epískum" frásögnum og því er helsta hættan við Stálnótt að stýrikerfi lesandans prenti skilaboðin: „Suspend data error" í miðjum lestri og leggi þar með bókina á hilluna. Það má hins vegar deila um hvort ástæðan sé villa í forritinu eða takmarkanir stýrikerfisins. Enda þótt mér þyki unglingarnir lítt spennandi sem einstaklingar er veruleiki þeirra hlaðinn táknum. Nöfn þeirra vísa til persóna í unglingabókum Enid Blyt- on en það, eins og tengsl Johnnys við Mad Max og Bob Moran, gefur til kynna að Sjón er að lýsa heimi ungl- 379
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.