Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 105

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Blaðsíða 105
Myndir á Sandi „hluta fyrir heild". En um leið kemur í ljós myndhverft gildi textans. Hann lýsir ekki aðeins ytri búnaði persónunnar heldur og stöðu hennar í sið- ferðilegu og félagslegu samhengi. Baugurinn er í senn tákn fyrir hjónaband og stéttarstöðu - valdboð sem tortíma ástarfélagi þeirra Gróu og Geir- mundar, aðalpersóna sögunnar. Hugtök nafnskipta og myndhvarfa eru engu að síður góð leiðarljós inn í myrkviðu bókmenntanna sé vel með farið. Af fyrirferð þeirra má jafnvel sjá togstreitu þekkingarhátta og heimssýna: Er veröldin safn tómra nafna eða merkingarríkra teikna? Myndhverfð formgerð hefur orðið æ tíðari í skáldsögum seinni ára; dæmi: Hjartað býr enn í helli sínum (1982), Maður og baf(19S4), Eftirmáli regndropanna (1986), Gunnlaðarsaga (1987). I ljósi þessa kvikna ýmsar spurningar. Býr að baki sérstök nútímaleg upplifun? Eða er um að ræða afturhvarf til tíma þegar „orðin ljómuðu í allsherjar samsvörun fyrirbæranna" ?31 Fuglinn: samleikur kynlífs og dauða I Fuglinum er „saga" sem birtist á myndrænan hátt í samleik nútímalýsinga og goðsagnar, samleik sem að lokum leiðir til samruna, niðurstöðu. Þrátt fyrir sundurleitni og tímanlega óreiðu felur verkið í sér ákveðna framvindu sem tengist vitund „mannsins", leit hans að sjálfumleika eða samsemd. En hvað er goðsögn? I fáum orðum sagt er hún vísdómur þar sem reynt er að samræma þversagnir tilverunnar, óreiðuna og hið óskiljanlega, eftir leið innsæis, vísdómur margra alda, samþjappaður, hugsunarháttur af sérstöku tagi. Tímaviðmið goðsögunnar eru tvenns konar. Annars vegar vísar hún til atburða sem eiga að hafa gerst fyrir löngu. Hins vegar lýsir hún aðstæðum sem eru án tíma; skýrir nútíð jafnt sem fortíð og framtíð; er söguleg og ósöguleg í senn. Höfundur Fuglsins nýtir þessar eigindir hennar með því að flétta saman nútíma og eldforna sögn um konung og gyðju, sögn sem er túlkun á hringrás alls lífs, glímu vitundar og tíma, kynlífs og dauða. Sögnin er ekki aðeins til skrauts eða skýringar heldur er hún sameinandi þáttur því að sviðin tvö sækja sífellt merkingu hvort í annað með myndhverfðum hætti; hin tímalausa goðsögn speglar nútímann líkt og gamanleikurinn í Hamlet speglaði konungsmorðið. Textinn öðlast að segja má meðvitund um sjálfan sig, verður að eigin spegilmynd. Meginhugsunin er og þróuð með sífelldum samanburði sviðanna tveggja. Kjarni goðsögunnar: Það voru hof á ströndinni og íburðarmiklar hallir aðalsins, helztu guðirnir voru dýrkaðir hérna Júpíter og Díana. Og hér var maður tignaður sem hold- tekja Júpíters og hann átti að tryggja uppskeru og ríkulegan ávöxt en hann 359
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.