Skírnir - 01.09.1987, Page 13

SKÍRNIR RASMUS KRISTJÁN RASK 1787-1987
219
lenzku mikils, og á skólaárunum lék hann sér ásamt nokkrum vin-
um sínum að þeirri hugmynd að ferðast til Nýja-Sjálands og stofna
þar fyrirmyndarríki með íslenzku að tungumáli (Petersen
1834:10).
í háskólanum ætlaði Rask sér að leggja stund á guðfræði, en lítið
varð úr því námi. Hann kynntist mörgum Islendingum, bætti ís-
lenzkukunnáttu sína og sendi árið 1809 málfræði sína til prentunar.
Hún kom þó ekki út fyrr en 1811, og verður nánar fjallað um hana
síðar. Um svipað leyti var hann fenginn til þess að vinna við útgáfu
á orðabók Björns Halldórssonar. Þetta var íslenzk-latnesk orða—
bók, og hafði hún lengi legið tilbúin frá hendi höfundar. Rask tók
að sér að búa hana til útgáfu og þýða latnesku skýringarnar yfir á
dönsku (sjá formála fyrir orðabókinni bls. IX).
Ahugi Rasks á orðasöfnun sést vel af kveri sem hann lét eftir sig
og prófessor Jón Helgason gaf út (Bibliotheca Arnamagnæana.
Vol. XX, 290-299). í þetta kver skrifaði Rask hjá sér á ferðum sín-
um um Island orð sem sérkennandi voru fyrir ákveðna landshluta
ásamt athugasemdum.
Rask fékkst ekki aðeins við athuganir á íslenzku á háskólaárum
sínum. Hann lagði einnig frekari stund á latínu og grísku og lærði
að auki germönsk mál, hebresku, kreólamál og grænlenzku.
Arið 1813 bauðst Rask að fara til Islands í boði íslenzks kaup-
manns, sem hann nefnir ekki með nafni, en menn hafa getið sér til
að velgjörðarmaður Rasks hafi verið Gísli kaupmaður Símonarson
(Björn M. Olsen 1888:12). Hann ferðaðist víða, kynntist mörgum
íslendingum og lét sig íslenzka menningu miklu skipta. Meðal ann-
ars átti hann verulegan þátt í að Hið íslenzka bókmenntafélag var
stofnað árið 1816. Löngu eftir að heim kom stóð Rask í bréfaskipt-
um við íslenzka vini sína, og eru mörg þeirra bréfa varðveitt og hafa
verið gefin út (Breve I—III). Frá málfræðilegu sjónarmiði eru eink-
um forvitnileg bréfaskipti þeirra Sveinbjarnar Egilssonar frá árun-
um 1828 til 1832 þar sem þeir skiptast á skoðunum um kveðskap,
þýðingar og málfræði.
Rask hafði veruleg áhrif á íslenzka stafsetningu, en engin tök eru
á að fjalla um þann þátt hér. Jón Aðalsteinn Jónsson hefur rakið
stafsetningarmálið í grein í íslenzkri tungu og vísast til hennar um
frekari fróðleik.