Skírnir - 01.09.1987, Page 19

225
SKÍRNIR RASMUS KRISTJÁN RASK 1787-1987
1811:28-29). I fyrsta lagi gagnrýnir hann röðina hvorugkyn-karl-
kyn—kvenkyn og telur að síðast hefði átt að fjalla um hvorugkynið.
I öðru lagi hefði mátt fækka beygingarflokkum úr átta í sex og
steypa saman fjórða og fimmta flokki annars vegar (karlkynsorð
sem enda á -s og -ar í eignarfalli eintölu) og sjöunda og áttunda
flokki hins vegar (kvenkynsorð sem enda í nefnifalli fleirtölu á -ir
og -ur). Þessa skiptingu í sex flokka styður samanburður við lýs-
ingarorð. Grimm finnst einnig vanta nánari skýringu á veikri og
sterkri beygingu og sömuleiðis á beygingu með greini (ákveðinni)
eða án (óákveðinni).
Grimm segist ekki geta verið að fullu sammála umfjöllun Rasks
um fornöfn. Einkum fellir hann sig ekki við að Rask telji upp per-
sónufornöfn í fjórum persónum í stað þriggja, þ.e. Rask telur for-
nafnið sá, sem hjá honum er nefnifall afturbeygða fornafnsins, til
þriðju persónu, en hann/hún til fjórðu persónu (Rask 1811:95-98).
Hann segist ekki geta tekið undir þá skoðun Rasks að afturbeygða
fornafnið sé óþarft og sýnir með samanburði við þýzku og latínu
að það eigi fullan rétt á sér. Um næstu þrjá hluta bókarinnar hefur
Grimm fátt neikvætt að segja, en síðasta hlutann notar hann til þess
að gera veg þýzku meiri en fram kemur hjá Rask og draga hana inn
í samanburðinn við íslenzku og dönsku. Grimm var sjálfur farinn
að vinna að hinni miklu þýzku málfræði sinni um þessar mundir og
var því sérlega opinn fyrir hugmyndum Rasks.
Ritdómurinn vakti mikla athygli, og nafn Rasks varð vel þekkt
meðal málfræðinga. Sögulega hefur ritdómurinn einnig mikið
gildi, og hann var endurprentaður í safnriti Grimms Kleinere
Schriften IV (1869).
2. Anvisning
Eins og áður hefur fram komið þýddi Rask Vejledning yfir á
sænsku og gaf hana út árið 1818 undir heitinu Anvisning til is-
lándskan eller nordiska fornspráket. Hann gerði þar ýmsar endur-
bætur frá fyrri útgáfunni sem ekki voru allar til bóta. Formálinn var
t.d. styttur verulega (í 28 bls.), og vantaði nú að mestu hvatningu til
manna að læra íslenzku, en einnig greinargerð Rasks fyrir efni
bókarinnar, sem mikilvæg er fyrir sögulega málfræði. Sumar breyt-
15 — Skírnir