Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Page 87

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1988, Page 87
Myndir á Sandi ósamsett og sundurleitt: lífið sjálft. Reyna þó um leið að gefa því einingu með nýjum aðferðum. Slík viðleitni svarar til þeirrar framvindu sem greint er frá að framan og er í senn stílleg/formleg og heimspekileg. Skáldsögur Thors Vilhjálmssonar7 eru til marks um hina breyttu stöðu. Þeim hefur og stundum verið líkt við baroksk málverk. Skýrar útlínur skortir, form þenjast út og dragast saman án rökbundinna takmarka, allar línur virðast bognar og sjónarhornin margföld. Af þeim sökum er yfirsýn nánast ómöguleg, vefurinn of flókinn til að unnt sé að rekja alla þræði hans til enda. Formgerðir þessara sagna einkennast af óþrotlegri spennu og um- myndun, hvíldarlausri sveiflu á milli einingar og sundrungar. Að því leyti eru þær í samræmi við veruleika nútímans, flækjur hans og þversagnir. Rökrétt form fyrri tíða hafa sundrast, tákn gærdagsins misst gildi sitt og ný komið í þeirra stað til þess eins að víkja fyrir öðrum með nýjum degi. Flest virðist afstætt, fæst skynsamlegt. Engu að síður reynir hver um sig að ríma saman líf sitt og heiminn til að komast af, verða ekki óskapnaðinum að bráð. Formgerðir Thors endurspegla þetta ástand: óreiðu nútímalífs þar sem eyðileikinn hið innra, markaður óljósum línum hins horfna, hefur breyst úr kennd stopulla stunda í veruleika vitundar, tómleika vitundar. En þráin vaxið að sama skapi, þráin eftir skýrum línum og „raunverulegri" sjón: að „sjá allt í senn, eygja það sem rímbundinn þátt; eða atriði í miklum margslungnum og þéttriðnum vef, í fleiri víddum; sem sæjust samspilandi, með þeirri sjón sem ég þrái“8. Skáldsögur Thors myndbreytast frá andartaki til andartaks; flaumur orða, flóð mynda. Merking þeirra virðist síkvik, söguefni og drög fléttast saman og leysast upp án niðurstöðu, mynda samhliða rásir og umsnúast, persónur renna saman eða skipta um andlit, sögusvið sundrast eða marg- faldast, tímavíddir bráðna saman, minningum, draumsýnum og upplifun- um slær í eitt án reglu. Söguhöfundurinn er að auki staddur í óreiðunni miðri, samsamaður efninu. Textarnir virðast því við fyrstu sýn vera öng- þveitið einbert, leikur án rökvísi, málæði. Krafan um skýrleika og festu er hunsuð án afláts, hið gamalkunna boð: að lýst sé því sem hefur verið gert, hugsað og lesið, hinu einræða og þekkta. En þrátt fyrir þetta eru textar Thors rímbundnir og þéttriðnir vefir með eigin rökvísi og samtengjandi hugsun. Merkingu sem mynduð er með öðrum hætti en í hefðbundnum skáldsögum að vísu. Höfundi tekst að færa öngþveiti reynslunnar í listrænt form án þess að útrýma því um leið. Uppreisn gegn sögulegri formgerð Greina má texta skáldsagna í þrjú svið: frásagnarsvið, myndsvið og þema- svið. Með þá skiptingu að leiðarljósi er unnt að glöggva sig á ferli skáldsög- 341
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.