Skírnir - 01.04.1912, Blaðsíða 1

SkáldspekÍDgurinn Jean-Marie Guyau.
Eftir Ágúst Bjarnason.
Af nýrri heimspekingum þekki eg engan hreinskilnari
og einlægari en Guyau, engan sem hefir látið sig öll hjart-
ans mál mannanna jafnmiklu skifta, og engan sem hefir
búið hugsanir sinar jafnfögrum og aðlaðandi búningi.
Enda var hann skáld og hugsjónamaður mikill. Engar
fór hann almanna-leiðir og ekki batt hann bagga sína
sömu hnútum og samferðamenn. Hann andæfði heldur
trúar- og siðaskoðunum almennings, krufði þær og braut
þær til mergjar. Þó lét hann sér ekki nægja að rífa niður,
eins og svo margur gerir, heldur bygði hann upp að nýju
og benti á leiðir til nýrra og ónuminna landa, landa, sem
aðrir eru nú sem óðast að byggja, þótt þeir láti hans að
litlu getið. Þetta eru 1 í f s i n s lönd; því að alstaðar er
saraa viðkvæðið hjá Guyau: lífið og fylling þess, vöxtur
þess, þróun og fulikomnun! En áður en hann næði inn á
þessi lönd sín, varð hann að kanna ála vonleysisins til
dýpstu grunna og ryðja öllum þeim úreltu skoðunum úr
vegi, er gætu stemt stigu fyrir vexti og viðgangi lífsins.
Alt þetta gerði hann þó með þeirri einlægni og mannúð,
sem honum var eiginleg, því hann var, eins og hann sjálf-
ur kemst að orði í einu kvæði sínu: — »hreinn og beinn
eins og geislinn, heitur og titrandi sem hann«.
I.
Það er fljótsagt frá hinum ytri æfiatriðum þessa manns,
en því ríkari andlega sögu átti hann sér. J e a n-M a r i e
Grein þessi er rituð að tilmælum ritstjórans. Höf.
7