Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1988, Síða 113

Andvari - 01.01.1988, Síða 113
ANDVARI „STABAT MATER DOLOROSA" 111 um að yfirráðin yfir kerinu skipti sköpum. En móðirin í sögunni gengur hvorki að forsendum Gunnlaðar né Óðins. Ferð móðurinnar í bókinni sýnir henni smám saman að saga dóttur hennar Dísar/Gunnlaðar snýst ekki um veruleika heldur um sannleika16 og að saga dótturinnar er sönn, er sannur skáldskapur sem enginn getur svikið nema svíkja þar með sjálfsvitund sína og sjálfsvirðingu. Hvort tveggja hefur hún gert og þess vegna hefur hún líka svikið Dís og Gunnlöðu. En hún getur ógilt þau svik með því að ógilda kerfið sem skilyrtiþau. Hún getur látið þann heim farast og búið til nýjan heim, nýja hugsun. Þess vegna stelur hún kerinu og endurtekur afbrot dóttur sinnar og í þetta sinn er ránið á kerinu meðvituð, pólitísk aðgerð með fullri vitund um afleið- ingar aðgerðarinnar. Ég tók kerið og var með fullu ráði þegar ég tók það. Ekkert annað mun ég láta uppi við réttarhöldin. Ég verð því dæmd í fangelsi. Dís gat ég ekki bjargað en ég ætla að sjá til þess að sannleikurinn hennar verði ekki lokaður inni á geðveikrahæli í þetta sinn. Hlutverk ætlaði hún mér . . . þegar hún leit til mín og ráðstafaði mér . . . Þegar ég er sest í fangelsið ætla ég að skrifa niður allt sem ég hef rifjað upp á leið minni um háloftin. Og fiskurinn ljái ykkur heyrn því að ég ætla að tala máli okkar. Sannfæra ykkuröllum að ég/Dís/Gunnlöð hafi verið að endurheimta kerið. Ekkistela því. (196) Kerið skal endurheimt fyrir skáldskapinn, fyrir hið skapandi orð, fyrir sögu þeirra þriggja. Kerið hefur ekki sömu táknrænu merkingu fyrir móðurinni og fyrir Dís/ Gunnlöðu. Móðirin játast ekki undir lögmál og kerfi gyðjunnar á sama hátt og Gunnlöð, þó að hún samþykki lífsboðskap hennar. Og þegar hún spyr hvað sé að baki „Laganna“ og tekur sér stöðu með skáldskapnum, gerir hún uppreisn gegn lögmáli föðurins og Óðins. Vegna þess að skáldskapurinn getur ekki gengið neinu lögmáli á hönd, hann hlýtur alltaf að vera í uppreisn gegn hinum viðteknu bönnum. Kerið fær nýtt tákngildi í endi og upphafi Gunnlaðar sögu — eins og ég les hana. Kerið verður tákn leitarinnar, upp- reisnarinnar, nýrrar hugsunar sem viðurkennir bæði kynin — ekki með því að afneita muninum á þeim, heldur með því að viðurkenna hann og vinna úr honum á skapandi hátt. Og það er móðirin, sú sem stendur á mörkum tveggja heima og þekkir báða, sú sem þekkir bæði gleðina og þjáninguna sem fæðir sjálfa sig og dóttur sína í nýjum heimi sem aðeins er mögulegur í sönnum skáldskap: Og þið munuð sjá grannar hendur rétta fram kerið og bjóða ykkur að bergja lífsins vatn úr gullinni uppsprettu sem aldrei þrýtur meðan ykkur þyrstir . .. það hrærist... vatnið hrærist... það ólgar... það steypist sem voldug ljóðbylgja yfir barma uns ymur fyllir loft • • • og loks . . . í eldi úr brjósti fangans rís land. Og þá . . . Já, tvö tré á ströndu.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.