Andvari

Volume

Andvari - 01.01.1988, Page 117

Andvari - 01.01.1988, Page 117
ANDVARI HJÁLMAR í bólu og rómantíkin 115 fremst sem „alþýðuskáld“. Því verður haldið fram að þar hafi sameiginlegur skortur á skólagöngu, ásamt því að báðir ortu rímur, orðið til þess að hann hafi verið settur niður við hlið Sigurðar Breiðfjörðs“ (271). í framhaldi af þessu telur Eysteinn að Hjálmar hafi „hreint ekki verið eins ósnortinn af rómantík samtíma síns og menn hafa talið“ (275). Hér kveður mjög við annan tón en þann vanalega. „Því Hjálmar var kolsvartur raunsær hrafn í hópi bláfugla rómantísku skáldanna,“ segir Stefán Einarsson í bókmennta- sögu sinni.6 II I þessari grein verður rætt nokkuð um staðhæfingu Eysteins um tengsl Hjálmars við rómantíkina og rökstuðning hans fyrir henni. Fyrst verður þó vikið fáeinum orðum að þeirri fullyrðingu Eysteins að ekki sé rétt að líta á Hjálmar eingöngu sem alþýðuskáld. Hér eru ekki tök á að gera viðhlítandi grein fyrir skáldum 19. aldarinnar, en ljóst er að þeim má skipta í nokkra meginhópa. í fyrsta hópnum eru skáld sem nutu umtalsverðrar skólamennt- unar og tengdust erlendum bókmenntum með einum eða öðrum hætti, hvort heldur það voru bókmenntir upplýsingar, rómantíkur eða raunsæis. Oftast eru þetta embættismenn eða sjálfstæðir fræðimenn og rithöfundar. í öðrum hópnum eru eiginleg alþýðuskáld landsins, vinnu- eða förufólk sem naut lítillar eða engrar menntunar og grundvallaði kveðskap sinn eingöngu á ■nnlendum hefðum. í þriðja hópnum eru svo sjálfmenntuð skáld, oft bændur, sem standa einhvers staðar á milli hinna hópanna tveggja. Þau eru mótuð af hefðinni en hafa veður af nýjungunum. í þessum síðasta hópi á Hjálmar tvímælalaust heima og þar hlýtur Sigurður Breiðfjörð einnig að eiga sess, þótt skáldskapur hans sé að mörgu leyti ólíkur skáldskap Hjálmars. Hjálmar átti það jafnvel til að gagnrýna Sigurð óbeint þegar hann orti um ungu skáldin sem kveða í „gjálífum Breiðfjörðs anda“ (526). Hugmyndir Hjálmars um skáldskap eru reyndar um margt athyglisverðar °g verðskulda að þær séu skoðaðar í tengslum við þá strauma sem léku um íslenskan bókmenntaheim á síðustu öld og kveðskap Hjálmars sjálfs. Þannig gagnrýnir Hjálmar til dæmis í einu kvæða sinna Símon Bjarnarson Dalaskáld fyrir fyrnsku og óskýrleika í máli: „Edduprjál / aftrar gæðum, / óskírt mál / spillir kvæðum“ (479—80). Hér virðist viðhorfið það sama og hjá menntuðu skáldunum, hvort heldur Benedikt Jónssyni Gröndal, sem einnig gagnrýndi þá skálda fanta sem „klemma kraft úr máli, / og andagiftu alla skemma / Eddu prjáli“,7 eða Jónasi Hallgrímssyni. En þegar kvæði Hjálmars eru lesin sést að hann gerir sig sjálfan iðulega sekan um fyrnsku og óeðlilega málnotk- Ur>, sérstaklega í elstu kvæðunum. Símon Dalaskáld kvað líka eitt sinn: >>Hjálmar níðir nýrri tíðar skáldin, / í brags klípu máls um mó / með orðskrípi
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180

x

Andvari

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.