Andvari

Árgangur

Andvari - 01.03.1968, Síða 59

Andvari - 01.03.1968, Síða 59
ANDVARI GUÐIR OG SELIR í TRÚARBRÖGÐUM ESKIMÓA 57 hvalir, kampselir og bjarndýr. Veiðist kampselur, má ekkert verk vinna í þrjá daga á eftir, — þann tíma er talið, að sálin sé í líkama dýrsins. Þegar bjarndýr veiddist, var gripið til ýmissa annarra ráða. Tunga bjarnarins, milti, blaðra og hreðjar voru hengd upp í húsinu ásamt skutlinum, sem hann var drepinn með. Væri þetta björn, voru karlmannsverkfæri hengd þar hjá, en væri það birna, var nálum og öðrum kvennatólum stungið með skutlinum. Var þetta eins konar fórn til bjarndýrsins og átti að tryggja góða veiði. Ef biminum voru gefnar nógu margar gjafir, lét hann kannski veiða sig hvað eftir annað, þegar hann endur- holdgaðist. Eftir þrjá daga var svo öllu þessu varpað út um dyrnar, og þar kepptust börnin við að ná í verkfærin. Þeir drengir, sem stóðu sig bezt í því að ná verkfærunum, urðu góðir bjarnarveiðimenn. Væri þessum sið ekki fylgt, réðst bjöminn á banamann sinn og drap bann.“ Hin hættulausu dýr eru selir, — þ. e. venjulegir selir, og hreindýr. En þrátt fyrir allt eru einmitt langflestar venjur og siðir tengdir þeim, enda eru þau dýr veigamest í fæðuöflun Eskimóa. Þegar komið er með sel í hús, er fyrsta verkið að dreypa vatni á trýni hans. Segja Eskimóar, að þetta sé gert af því, að selir lifi í söltu vatni og séu þar af leiðandi alltaf þyrstir. Sumir segja, að selirnir láti stundum drepa sig til þess að fá vatn að drekka. Og höfuðreglan er að sýna veiðidýrunum, dauðum og lif- andi, alltaf fyllstu kurteisi og gestrisni. Til dæmis er víða bannað að gera þráð úr sinum sela, eins og gert er úr hreindýrasinum. Er þetta látið ógert af því, að selirnir skammast sín svo fyrir, hve sinarnar í hreifum þeirra eru stuttar. Kannski er skýringin einfaldlega sú, að mjög erfitt er að gera saumþráð úr hinum stuttu sinum selshreifanna. Þegar veiðimennirnir voru úti á ísnum í leit að sel, þurftu þeir ekki að fylgja neinum sérstökum reglum. Þá gilti veiðimennskan ein, — þær aðferðir, sem þróazt höfðu öldurn saman, og Eskimóar treystu rnjög vel bæði veiðiaðferðum sínum, og ekki síður veiðitækjum sínum, — einkum ef þau höfðu verið smíðuð á réttan hátt og með tilhlýðilegum töfrum. Ef nokkrir veiðimenn voru saman á ísnum, og það voru þeir oftast nær, og einn þeirra fékk sel, komu allir veiðimenn irnir til hans og samfögnuðu honum. Settust þeir í hálfhring á ísinn, einn þeirra tók lifrina úr selnum, og svo átu þeir hana volga, allir saman. Virðist þetta hafa verið bæði þakkarathöfn, og eins má vera, að þeir hafi oft verið orðnir hungraðir af að standa tímunum saman hreyfingarlausir og bíða eftir sel. Stundum var lifrarbita kastað út á ísinn og beðin eins konar bæn. „Taktu þetta og láttu koma annan sel, sem vill láta veiða sig.“ Ef til vill hefur þessum orðum verið beint til Sednu. Er þá þessi athöfn nátengd trúnni á eiganda dýranna, og er lifrin senni- lega valin af því, að sálin er talin eiga bústað í henni.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.