Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 24

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 24
ÞUNGIR ÞANKAR ____ _____ _________________HUGUR ...væri næsta furðulegt og raunar ótrúlegt ef þessi eina hreyfing væri samfelld og eilíf en jafnframt ónáttúruleg. Þvf það er að minnsta kosti reynslan af öllum öðrum tilfellum, að það er hið ónáttúrulega sem hverfur fyrst.37 Ef þetta er rétt, þá hlýtur hreyfing himinfestingarinnar að vera afleiðing af: einhverjum ósamsettum frumhlut eða efni sem hreyfist náttúru- lega í hring, eins og eldur hreyfist upp og jarðefni niður.38 Þarna er þá komin fimmta höfuðskepnan, eter,39 sem við þekkjum einungis af þyngdar- (eða óllu heldur aflfræðilegum) eiginleikum hennar. Eðlishreyfing eters er önnur en hinna höfuðskepnanna fjögurra, nefnilega hringhreyfing. Þessari fimmtu höfuðskepnu fylgir sem sé ákveðin náttúra í þeim skilningi sem fyrr var lýst - sá innri eiginleiki að hreyfast samkvæmt ákveðnu lögmáli - og þess vegna má bæta eter á náttúrugripaskrána. Hins vegar sleppir Aristóteles þessari höfuðskepnu oftast úr skrá sinni yfir náttúrugripi vegna þess að hann trúir því að eterinn: ...sé eilífur og vaxi hvorki né minnki, eldist ekki, sé óum- myndanlegur og óbreytanlegur... [og enn] handan eyðingar og tilurðar.40 Að öllu jöfnu telur Aristóteles að náttúrugripir séu eyðingu og tilurð undirorpnir. Gagnstætt „rótum" Empedóklesar, sem áttu að vera eilífar, án upphafs eða endis, telur Aristóteles til dæmis að höfuðskepnurnar fjórar geti myndast og eyðst, og raunar að 37 Umhimnana269bl-9. 38 Umhimnana 269b3-6. 39 Eter mætti kalla glæru á íslensku. Þorsteinn Vilhjálmsson, vinur minn, notar orðið eisu um eter í bók sinni Heimsmynd á hverfanda hveli 1. bindi. (Reykjavík, 1986; sjá bls. 121 og sérstaklega bls. 161). Eisa þýðir nánast það sama og eimyrja, en orðið glæra þýðir í nútímamáli bæði logi og eitthvað sem er gagnsætt eða glært. Þessir tveir eiginleikar fylgja einmitt eter eins og henni er lýst í kenningum Fomgrikkja. 40 Umhimnana 270bl-2 og 277b27. 22
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.