Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 78

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 78
SIÐFRÆÐIN OG MANNLÍFIP______________________________________HUGUR þwska einstaklingsins sem skiptir sköpum um það hvernig hann færir sér lífsmöguleika sína í nyt. Þegar allt kemur til alls er þó nær ókleift að draga skýr mörk á milli þessa tvenns. Lausn undan „innri" hömlum sálarlífsins og persónuþroski er að verulegu leyti háð frelsun undan þeim „ytri" félagslegu þvingunum og reglum sem ekki verða varin með skynsam- legum rökum. Frá útópísku sjónarmiði, þar sem hugsjónin um bræðralag er áleitnari er réttlætið, haldast því sjálfræði ein- staklingsins og frelsun samfélagsins óhjákvæmilega í hendur.30 Samræðusiðfræði hlýtur því að krefjast einlægni og ábyrgðar hvers einstaklings ekki síður en beittrar gagnrýni á þau félags- legu öfl, efnahagsleg eða önnur, sem standa óþvingaðri um- ræðu og þarmeð góðu mannlífi fyrir þrifum. IX Mér sýnist að samræðusiðfræðin hafi það fram yfir siðfræði sem sett er fram í einræðuformi - og gildir þá einu hvort hún er af ætt reglusiðfræði eða þroskasiðfræði - að hún tengist betur lífinu eins og við lifum því. Og sannarlega er kominn tími til að tengja. Ein leið til þess væri til dæmis að draga ályktanir útfrá því sem sagt hefur verið hér að framan um sið- fræðilega menntun eða uppeldi. í þessu viðfangi vil ég aðeins nefna tvennt sérstaklega. í fyrsta lagi að það ætti að vera sjálf- sagður hluti af almennri grunnmenntun að venja börn á að ræða saman um samskiptamál sín þegar þau koma upp og leiða þau réttlátlega til lykta. Það þyrfti líka, bæði í skólum og á heimilum, að æfa börnin í að tjá sig um líðan sína og til- finningar. Slík rökleg og tilfinningaleg tjáskipti eru ákjósanleg leið til þess að örva siðgæðisþroska nemenda og þjálfun í að Ieysa raunveruleg lífsverkefni. Með þessu móti kynnast börnin ekki siðferðinu bara í formi boða og banna heldur lærist þeim að meta þau raunverulegu verðmæti sem að baki búa. í öðru lagi þarf að huga sérstaklega að siðferðilegri menntun allra 3° Habermas segir þessa hugmynd hafa verið leiðarhnoðað í gagnrýninni kenningu um samfélagið, „Moral Development and Ego Identity," bls. 71. Sjá einnig grein mína „Hvað eru gagnrýnin félagsvísindi? Tilbrigði við stef úr sögu Frankfurtarskólans", Samfélagstíðindi (1986), bls. 5- 33. 76
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.