Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 85

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 85
HUGUR___________________________________________PÁLL SKÚLASON 3. Heimspekin og skoðanir heimspekinga Þó að þessu sé þannig varið með notkun orðsins „heimspeki" í daglegu tali, er ekki þar með sagt að heimspekin sem tiltekinn hugsunarháttur - sem ákveðinn háttur á að leita skilnings og skýringa - sé óskilgreinanleg með öllu. Heimspeki greinir sig óneitanlega frá trúarbrögðum, stjórnmálum, vísindum og list- greinum á borð við ljóðlist, myndlist og tónlist. Hvað einkennir heimspekina, gefur henni sérstöðu með tilliti til allrar annarrar starfsemi manna? Til að leita svara við því virðist eðlilegast að snúa sér til heimspekinganna sjálfra og spyrja þá hvað sérkenni starfsemi þeirra og greini hana frá annarri iðju manna. Og vissulega komum við ekki að tómum kofanum hjá þeim. Það er leitun á heimspekingi sem ekki hefur haft eitthvað mikilvægt að segja um heimspekina sjálfa. Eru þá ekki þrautir okkar á enda og ekki annað eftir en finna út nákvæmlega hvað heimspekingarnir sjálfir hafa að segja um heimspekina, hvernig þeir svara spurningunni „hvað er heim- speki?" En nú fyrst vandast málið. Ef við lítum á það sem heim- spekingarnir hafa sjálfir að segja um heimspekina, hvað hún sé eða hvað hún eigi að vera, þá rekumst við á hin sundurleitustu sjónarmið og skoðanir. Heimspekingar fella oft hina hörðustu dóma um fræði hvers annars og virðast oft gersamlega ósam- mála um það hver séu mikilvægustu einkenni heimspekinnar, hverjar aðferðir hennar séu, að hverju hún stefni og við hvað hún fáist. Einn telur megineinkenni heimspekinnar vera gagn- rýni á hleypidóma og alla forneskju í trú og hugsun, annar telur megineinkenni hennar vera greiningu hugtaka, hinn þriðji að megineinkenni hennar sé að skýra merkingu lífsins. Þessar þrjár skoðanir, sem hér eru nefndar sem dæmi um ólík viðhorf heimspekinga, stangast þó í sjálfu sér ekki á, held- ur geta mæta vel farið saman og átt við einu og sömu heim- spekina sem er þetta allt í senn: gagnrýni á tiltekna hleypidóma, greining tiltekinna hugtaka og viðleitni til að sjá einhverja merkingu í lífinu. Það kann jafnvel að reynast erfitt að finna heimspeki sem ekki ber þessi einkenni öll með einum eða öðr- um hætti. Það eru því ekki þessi einkenni út af fyrir sig sem eru helstu ágreiningsefni heimspekinga, heldur eitthvað annað. 83
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.