Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 100

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 100
HEIMSPEKI OG FORNMENNTIR Á ÍSLANDI Á 17. ÖLD______________HUGUR hjá Stefáni Ólafssyni, sem var ritari Brynjólfs á árununi 1642- 43, í kvæðinu „Nýjársgjöf' sem dregur mikinn dám af Eddu- kvæðum. Tilgangur Brynjólfs með útgáfu íslenskra fornrita og hug- myndir hans um gagn þeirra og gildi koma fram í bréfi hans til Lange 1656. Þar lýsir hann skilningi sínum á þýðingu þeirra fyrir íslenska menningu og - eins og sannur rökræðumaður -r þýðingu íslenskrar menningar fyrir þau. Á sama hátt og jurtir sækja næringu sína hver í sinn jarðveg, þannig verður að rækta fornritin á Islandi, þar sem þau eru upprunnin. Vissulega er hægt að flytja handrit til útlanda og varðveita þau þar, en þar sem enginn getur lesið þau eru þau einskis nýt og þeir sem annars gætu lesið þau eiga þess ekki kost af því að þeir hafa engar bækur. Þess vegna verður að prenta þau. Brynjólfur hafði ítrekað reynt að fá prentleyfi til handa Skálholtsstað, en Þorlákur Skúlason Hólabiskup var andvígur þeim áformum Brynjólfs strax fyrir 1650. í bréfi til Meierbom 1662 segir Brynjólfur skýrt og skorinort að hann sé hættur að fást við fornfræði en lýsir þó enn ósk sinni um að fornritin verði gefin út og nú í Kaupmannahöfh. En ekkert varð úr því heldur. Það var ekki fyrr en nokkru síðar, í tíð eftirmanns Brynjólfs, Þórð- ar Þorlákssonar, sem flutti prentverkið til Skálholts, að fyrstu íslensku fornritin voru prentuð. Þó að Brynjólfur hafi þannig farið að ástunda forn íslensk fræði og ekki viljað vera „hospes domi"(gestur í heimahúsum) í fornfræðum, eins og Torfi Jónsson segir, þá sneri hann ekki bakinu við heimspekinni að fullu og öllu, eins og marka má af því að enn árið 1669 biður hann um að fá sent rit Diogenesar Laertiusar, Ævi og kenningar merkra heimspekinga. Það má jafnvel til sanns vegar færa að áhugasvið hans innan fornfræð- anna hafi mótast af heimspekinni. En auk þess ráðgerði hann bók um lífsskoðun íslendinga að fornu, De priscorum septentionalium dogmate ac ritu (Um hugmyndir og siði nor- rænna manna í fornöld). Ætlun hans var að bera hana saman við hina grísk-rómversku. Einkum nefnir hann heimspeki Platóns og Pýþagórasar og hugsar sér tengsl milli þessara heimspekistefna og hinnar fomu íslensku heimspeki. Einmitt í þessu sambandi biður hann Worm að senda sér rit eftir Platón, 98
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.