Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 44

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 44
VERUFRÆPI_______________________________________________HUGUR Með þessu virðumst við geta losað okkur við hvað sem er. Við höfum algerlega frjálst val um hvaða hluta við vísum til í nafnlið. Við getum losað okkur við hvað sem er úrnafnlið, án þess að nein sannindi fari forgbrðum, að því tilskiklu að við komum því fyrir í sagnlið.16 En því miður fyrir okkur sem erum fylgjandi hundahaldi, þá er hætt við því að þeir sem vilja losna við alla hunda úr borginni láti sér þessa lausn ekki nægja. Þeir vita mætavel, að það hvað er til í þessum heimi breytist ekki þó við tökum upp nýjan talsmáta. Raunar virðist það hvað er til og hvað ekki, alls ekki fara eftir því hvers við verðum að vísa til í nafnlið til þess að gera tæmandi grein fyrir öllu sem er, einfaldlega vegna þess að það eru engir hlutir sem við verðum að vísa til í nafnlið til þess að gera tæmandi grein fyrir því sem er. 16 Við getum jafnvel talað hlutlaust mál og notað setningar sem ekki vísa til neins í nafnlið heldur fela allt innihald sitt í einum sagnlið. Slíkar setningar eru til í venjulegri íslensku. Handhæg dæmi eru: „Það rignir" og „Nú versnar í þvf'. En íslenskan ræður þó hvorki yfir nógu miklu úrvali af sagnorðum né nógu miklum möguleikum á að tengja orð saman í samsettar umsagnir til að við getum talað alveg hludaust mál. En við getum bara lagað íslenskuna svolítið og sagt: „Það veggskyggir" í staðinn fyrir „það er skuggi á veggnum" og „það er reykjavík-hundhafandi" í staðinn fyrir „það eru hundar í Reykjavík". Til þess að þýða allar setningar yfir á mál sem er hlutlaust með þessum hætti þarf auðvitað mál með óendanlegan orðaforða (a.m.k. eitt orð fyrir hverja setningu sem hægt er að mynda á málinu sem þýtt er úr). Nú má efast um að mál geti haft óendanlegan orðaforða en þessi efi þarf ekki að hindra okkur í að búa til hlutlaust mál. Við setjum bara eftirfarandi reglu um þýðingu af venjulegri íslensku yfir á hlutlausa íslensku: Setning á venjulegri íslensku sem samanstendur af orðunum 01,02,... On, í þessari röð, verður „það er 01-02-,...,-0«- legt". Auðvitað er engu breytt með þessu. Aðeins er lagt bann við að greina setningar þannig að rökmáttur þeirra komi í ljós. Þ.e. litið er á hverja setningu sem heild sem ekki verður sundurgreind og hefur því hvorki neitt rökform rié neinn rökmátt. En bann við greiningu er líka allt sem felst í því að neita að hlutgera eitthvað. Á máli rökfræðinnar verður hlutlaus setning aðeins þýdd með setningabreytu eins og „p" eða „q". Og ef við höldum okkur við hlutlaust mál, þá erum við bundin við yrð- ingarökfræði eina saman og alls ófær um að gera algengustu afleiðslur formlegar, þ.e. að sýna fram á að þær séu réttlættar af formi setning- anna einna. 42
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.