Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 109

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 109
HUGUR_____________________________________________NELSON GOODMAN heimurinn sé einfaldur, eða segir (og ég hef heyrt þetta sagt í fullri alvöru) að samkvæmar lýsingar séu afskræmingar nema svo vilji til að heimurinn sé sjálfum sér samkvæmur. Eftir þessu ættum við áður en við lýsum heiminum á ensku að komast að því hvort hann er skrifaður á ensku, og að rannsaka það mjög vandlega hvernig hann er stafsettur. Það blasir við að málið á lýsingu, stafsetaingin, leturgerðin og mælgin endurspegla ekki neinar hliðstæður í heiminum. Samkvæmni er einkenni á lýsingum, ekki á heiminum: spum- ingin sem máli skiptir er ekki sú hvort heimurinn sé sjálfum sér samkvæmur heldur hvort lýsingar okkar á honum séu það. Og það sem við köllum einfaldleika heimsins er einungis sá ein- faldleiki sem okkur tekst að ná í lýsingum okkar á honum. Sú ruglandi sem varðar stakar setaingar liggur í augum uppi og er þannig tiltölulega hættuminni en hin að ímynda sér að gerð sannrar og kerfisbundinnar lýsingar endurspegli gerð heimsins. Kerfi er stigveldi samsett úr frumeiningum og þess vegna er freistandi að halda að heimurinn hljóti að samanstanda af samsvarandi frumeindum sem settar séu saman á svipaðan hátt. Engin kenning sem hinir ágætustu heimspekingar hafa haldið fram á síðustu árum virðist eins bersýnilega röng og myndakenningin um tungumálið (the picture theory of langu- age). Samt stöndum við skarpskyggna heimspekinga að því að Frægustu framsetninguna á þessari kenningu er að finna í Tractatus Logico-Philosophicus (Routledge & Kegan Paul: London, 1921) eftir Ludwig Wittgenstein (1889-1951). Engin leið er að gera henni skil í neðanmálsgrein og það er óljóst hvað í Tracíaíus á að telja sem part af myndakenningunni og hvað á að telja sem önnur óháð viðhorf. Það er þó ljóst hver grunnhugmyndin er: Við getum sett umferðarslys á svið með leikfangabflum og (gráum) blaðsneplum. Leikfangabílarnir eiga að vísa til alvörubílanna og blaðsneplarnir til gatnanna. Sú staðreynd að leikfangabflarnir eru staðsettir með ákveðnum hætti miðað við hvor annan sýnir að alvörubflarnir voru staðsettir með ákveðnum hætti mið- að við hvor annan. Með þessum hætti getum við búið til líkön eða myndir af kringumstæðum eða staðreyndum. En við hefðum alveg eins getað notað lýsispillur í stað leikfangabflanna og eldspýtur í stað blað- sneplanna. Eða við hefðum getað lýst því sem gerðist með orðum. Þá mundum við hafa notað einhver orð til að vísa til bflanna og einhver orð til að vísa til gatnanna. Því er haldið fram í Tracíaíus að lýsingar og setningar beri að skilja sem líkön eða myndir af staðreyndum eða knngumstæðum. Enda þótt setningar líkist ekki orðlausum staðreynd- 107
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.