Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 112

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 112
HEIMURINN EINS OG HANN ER___________________________________HUGUR um hið gefna og hafa látið svo lítið að orða ágreiningsefnið upp á nýtt og tala nú um „grunneiningar" (ground-elements) og „frumskýrslur" (protocol-sentences).5 En með einum eða öðrum hætti er mikið um það talað að komast niður á hinar upprunalegu og ómenguðu eindir sem öll þekking er sett saman úr. Það gefur til kynna að þekkingaröflun sé vinnsla á hráefni yfir í fullbúna vöru; og skilningur á þekkingu er því talinn krefjast þess að við komumst að raun um nákvæmlega hvert þetta hráefni er. Fyrirfram virðist þetta vera ofureinfalt. Carnap vildi að grunneiningarnar í kerfi sínu í Aufbau væru sem næst því að vera frumforsendur allrar þekkingar.6 Til þess að komast að þeim segir hann að við verðum að hreinsa venjulega reynslu af öllum niðurstöðum hvers konar greiningar á því sem við í upphafi verðum fyrir. Þetta þýðir að þurrkaður er út allur skilsmunur gerður eftir rúmi eða eiginleikum, svo að ein- ingarnar í kerfinu eru stórir kekkir, sem hver um sig hefur að geyma alla reynslu manns á tilteknu augnabliki. En þetta jafn- gildir því að fella reynsluna í tilbúna tímaröð og Carnap virðist telja að það sem er í raun og veru gefið samanstandi ekki af þessum stóru kekkjum, heldur af einum samfelldum straumi. En ef þessi leið er farin að hinu gefna er þar með gert ráð fyrir því að þekkingar verði einungis aflað með sundurgrein- ingu (analysis). Aðrir heimspekingar líta fremur svo á að hennar sé einungis aflað með samantekt (synthesis) og að hið gefna sé mergð öragna sem við verðum að fella saman til þess að öðlast þekkingu. Enn aðrir hugsuðir telja að báðar þessar skoðanir gangi of langt, og að heimurinn sé gefinn í kunnug- legum, meðalstórum bitum sem séu bæði greindir að og tengd- ir saman. í skoðunum á hinu gefna birtast þannig afbrigði af frumspekilegri heildarhyggju, eindahyggju og fjölhyggjum Lykilhugtak í Aufbau (sjá næstu neðanmálsgrein). f næstu efnisgrein gefur Goodman fullnægjandi skýringu á hugtakinu í þessu samhengi. Maðurinn er Rudolf Carnap (1891-1970), þýskur heimspekingur sem fluttist til Bandaríkjanna á nasistatímanum og starfaði þar. Einn helsti málsvari rökfræðilegrar raunhyggju 20. aldar. Verkið er Der logische Aufbau der Welt (Meiner: Berlin, 1928) og er það fyrsta meginrit hans. 110
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.