Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 75

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 75
HUGUR_______________'___________________________VILHJÁLMUR ÁRNASON það sem allir hlutaðeigandi geti komið sér saman um með skyn- samlegum rökum að eigi að gilda sem almennt lögmál.25 Það má ekki skilja þessa hugmynd sem svo að samræðurnar skapi siðferðileg verðmæti og þau séu því ekki annað en sam- komulagsatriði.26 Samræðan skapar ekki verðmæti fremur en hún býr til dyggðir; hún eflir dyggðir og skerpir hugsun um verðmæti. Þau verðmæti sem lögð eru til grundvallar í mann- lífinu, gildi eins og lífið sjálft, persónulegt sjálfræði, jöfnuður og réttlæti, eru þess eðlis að öll réttnefnd siðferðileg umfjöllun hefur þau að leiðarljósi. En þótt hin almennu grunngildi séu ljós er meginvandinn í reynd yfirleitt sá að gera upp á milli verðmæta, túlka aðstæður í ljósi þeirra og varðveita þau í at- höfnum.27 Þessi atriði skipta meginmáli í siðferðilegri um- hugsun og ákjósanlegast er að hún eigi sér stað í formi frjálsra og jafnra samræðna. VIII Samræðusiðfræði Habermas virðist uppfylla þá kröfu um samfélagsgagnrýni sem skort hefur í hefðbundinni siðfræði eins og marxistar benda réttilega á. Hún felur í sér hugsjón um félagslegt réttlæti sem hægt er að heimfæra á svið stjórnmála og laga, jafnréttis- og kjarabaráttu, svo dæmi séu nefnd. En þótt samræðusiðfræðin sem ég hef verið að segja frá eigi með 25 Þetta er eitt meginatriðið í gagnrýni Jurgens Habermas á hefðbundna siðfræði og myndar jafnframt inntakið í hugmynd hans um „Universale Sprachethik". Sjá t.d. Habermas, The Theory of Communicative Actionl (Beacon Press: Boston, 1984), „Moral Development and Ego Identity," Communication and the Evolution ofSociety (Beacon Press: Boston, 1979), bls. 69-94, og Thomas McCarthy, The Critical Theory ofJurgen Habermas (The MIT Press: Cambridge, Mass., 1978), bls. 310-333. Einnig vil ég benda á B.A. ritgerð Guðsteins Bjarnasonar, Samræður og gagnrýni, Nokkur atriði úr kenningum Júrgens Haber- mas. B.A. ritgerð nr. 328 í félagsfræði við Háskóla íslands, september 1986. 26 Þetta atriði er ekki alltaf nógu ljóst hjá Habermas en að mínu viti er nauðsynlegt að samræðan byggi á hluthyggju um verðmæti. 27 Sjá athyglisverða umfjöllun um þetta atriði hjá Agnesi Heller, Radical Philosophy (Basil Blackwell: Oxford, 1984). Sjá einnig grein mína „Um gæði og siðgæði", Samfélagstíðindi, 1985. 73
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.