Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 121

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 121
HUGUR_______________________________________________ATLI HARÐARSON og í að hugsa rökrétt og skipulega. En skipuleg og rökrétt hugsun er ljós heimsins og lífsins kóróna. Frumhugtök rökfræðinnar fjallar að verulegu leyti um frumspekileg efni, sem liggja rökfræðinni til grundvallar. Mikið af þessari frumspeki er komið frá Gottlob Frege, einum helsta upphafsmanni nútímarökfræði. Ég held að flestar þær frumspekikenningar, sem Erlendur gerir grein fyrir, séu sannleikanum samkvæmar. Um nokkrar er ég þó efins. Einkum þykja mér sumar kenningar um undantekningar lögmálinu um annað tveggja sem hann fjallar um, vera hæpnar. Á bls. 98-99 segir til dæmis: Lögmálið um annað tveggja gildir augsýnilega ekki um setningar, sem enga merkingu hafa: Setningar eins og „talan 2 er skotin í kvaðratrótinni af 3" ... eru hvorki sannar né ósannar, ... Er ekki eðlilegra að segja að téð setning sé einfaldlega ósönn, og meira að segja svo augljóslega ósönn að stappaði næst hreinni brjálsemi að gruna að hún sé sönn? Eg held það.Fleiri heimspekikenningar, sem ræddar eru í þessari bók má draga í efa. En það spillir bókinni engan veginn, heldur sýnir aðeins að í rökfræðinni eru til álitamál, rétt eins og í öllum öðrum fræðum. Víðast hvar, kannski alls staðar, heldur Erlendur sig við hefð- bundin viðhorf og heldur fram því einu sem þorri nútímaheimspekinga er sammála um. Furmhugtök rökfræðinnar er vel skiljanleg öllum skynsömum mönnum, sem nenna að leggja á sig nokkra hugsun. I henni eru æfinga- verkefni og fjöldi skýringadæma. Helsti ókostur hennar er prentvillur, sumar meinlegar til dæmis hafa rökfræðitákn dottið út eða misritast á stöku stað. Ur þessu mætti bæta til bráðabirgða með því að láta lista yfir helstu villur fylgja með bókinni á lausu blaði. Þetta er sérlega mikilvægt fyrir þá sem hyggja á sjálfsnám og kunna lítið fyrir í þessum fræðum. Þeir geta villst iílaþar sem tákn eru misrituð eða þau vantar. Vísindaheimspeki er að stofni til greinargerð fyrir kenningum ýmissa heimspekinga um eðli vísindalegrar þekkingar. Aðaláhersla er lögð á kenn- ingar sem bendla má við raunhyggju og mestur hluti bókarinnar er endur- sagnir á kenningum manna eins og Hume, Mill, Hempel, Carnap, Mach, Popper, Kuhn, Feyerabend, Lakatos og Laudan. (Það er kannski hæpið að kalla þá fimm síðasttöldu raunhyggjumenn, en þeir standa þó nær raun- hyggjunni en nokkurri annarri heimspekihefð sem ég kann að nefna). Þessar endursagnir eru skilmerkilegar og gefa lesandanum gott yfirlit yfir nokkur helstu viðfangsefni heimspekinnar. Vfsindaheimspeki skiptist í þrjá hluta, auk inngangs. Fyrsti hluti fjallar aðallega um lögmál og vísindakenningar. Þar er lögð áhersla á kenningar um það, hver munur er á náttúrulögmálum og annars konar alhæfingum og um tengsl kenninga við reynsluheiminn. Annar hlutinn fjallar um réttl- ætingu vísinda. Þar er fjallað um (árangurslausar) tilraunir heimspekinga til þess að réttlæta tilleiðslu (induction), heimspekilegar útleggingar á lfkinda- hugtakinu og ýmsar gerðir vísindalegra skýnnga. Þriðji kaflinn fjallar um þróun vísinda. Þar er byrjað á því að lýsa hefðbundnum raunhyggju- kenningum um þróun vísinda og síðan fjallað um umræðuhefð sem er 119
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.