Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 7

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 7
MIKAEL M. KARLSSON ÞUNGIRÞANKAR - UM AFLFRÆÐIARISTÓTELES AR1 I Saga vísindanna er því miður oft sögð þannig: í upphafi voru Grikkir. Þeir veltu vöngum yfir tilurð heimsins, af hvaða frumefnum hann væri gerður, hvernig himnarnir væru byggðir upp og hvaða kraftar hreyfðu himintunglin. Illu heilli hvarflaði aldrei að þeim að reyna kenningar sínar með at- hugun, eða prófa þær með tilraunum. Þess vegna urðu kenn- ingar þeirra aldrei annað en heimspekilegar vangaveltur. Aristóteles er iðulega nefndur sem dæmi um slíkan vangaveltu- mann.2 Samkvæmt þessari söguskoðun urðu tilraunavísindin til á endurreisnartímabilinu, þegar náttúruspekingum datt loks í hug að reyna kenningar sínar með athugun og prófa þær með skipulegum tilraunum. Hér er Galfleó gjarnan tekinn sem lýs- Þessi grein var samin upphaflega sem fyrirlestur sem fluttur var á málþingi „Náttúruspeki Newtons - 300 ára". Málþingið var haldið á vegum Eðlisfræðifélags íslands og Félags áhugamanna um heimspeki í Norræna húsinu í Reykjavfk 29. nóvember 1987 í tilefni 300 ára afmælis fyrstu útgáfu Nátturuspeki Isaacs Newton, eða Philosophiæ Naturalis Príncipia Mathematica, en hún kom út í Lundúnum árið 1687. Þetta skýrir hvers vegna vísað er fyrirvaralaust til Newtons í grein, sem fjalíar fyrst og fremst um Aristóteles. Eg leyni því ekki í prentaðri útgáfu textans að hann var upphaflega saminn sem fyrirlestur, sem kemur meðal annars fram í því að víða er viðfangsefnið einfaldað fyrir áheyrendur. Af þeim fjölmörgu sem hafa veitt mer aðstoð vil ég einkum þakka Sigurði Steinþórssyni, Sigurði Júlíusi Grétarssyni, og Eyjófi Kjalari Emilssyni fyrir ómetanlega þýðingarhjálp og Loga Gunnarssyni, Gerald Massey, Gunnari Harðarsyni og Sigurði Júlíusi Grétarssyni fyrir góða gagnrýni og uppbyggilegar athugasemdir. Samkvæmt þessari söguskoðun hafa hugmyndir Grikkja, og sér í lagi verk Aristótelesar, orðið til þess fyrst og fremst að hindra framgang vísindanna. Um þetta efni er haft eftir Bertrand Russell, einum skarpskyggnasta - en jafnframt ósanngjarnasta - rithöfundi á enska tungu, að Aristóteles hafi verið „meðal mestu óhappamanna mann- kynsins."
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.