Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 67

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 67
HUGUR_________________________________________VILHJÁLMUR ÁRNASON sem veruleiki mannsins í heild hvílir á og að allar túlkanir manna á sjálfum sér og heiminum endurspegli með einum eða öðrum hætti þær andstæður sem þar er að finna. Þar á meðal eru rflcjandi siðferðishugmyndir og þær verða því að víkja fyrir „bráðabirgðasiðfræði" byltingarinnar sem nærist á hug- sjóninni um frelsun mannkyns. Þegar því takmarki hefur verið náð munu síðan önnur „afleidd" vandamál, eins og hin sið- ferðilegu, hverfa smám saman af sjálfu sér. Hér erum við komin að öðru meginatriði sem er Þrándur í Götu skynsamlegrar siðferðilegrar umræðu í nútíma- þjóðfélagi. Hann felst í því útbreidda viðhorfi að siðferðið sé eins konar yfirborðsfyrirbæri og raunveruleg vandamál séu í raun réttri alls ekki siðferðislegs eðlis heldur tæknilegs vegna þess að þau snúist um efnahagslega þætti. Frelsunarsiðfræði marxismans einblínir á lokatakmarkið og hefur lítið haft að segja um raunveruleg pólitísk viðfangsefni, sem talin eru ein- kennast af hagsmunabaráttu stríðandi stétta. Að þessu leyti hefur marxisminn átt sinn þátt í því að ala á tæknihyggju og út- hýsa siðfræðinni úr almennri umræðu. Viðfangsefni stjórn- málanna eru sögð vera tæknilegs eðlis en siðferðileg úrlausn- arefni eru eftirlátin einstaklingunum sem hljóta að taka afstöðu hver fyrir sig eftir stöðu sinni og stéttarvitund. Að vísu eiga þeir kost á hlutlægum mælikvarða til þess að miða ákvarðanir sínar við en einungis með því að tileinka sér tiltekna fræðilega kenningu sem fyrir öðrum fellur dauð, öfgakennd og ómerk. Útfrá marxísku sjónarmiði er því enginn grundvöllur fyrir skynsamlega umræðu um siðferðileg og pólitísk efni í nútíma- þjóðfélagi; það verður fyrst að breyta heiminum í þá veru að hagsmunir manna fari virkilega saman. VI Sú gagnrýni, sem ég hef sett fram á existensíalismann annars vegar og marxismann hins vegar, skerst því í einum punkti: Þau eiga bæði sinn þátt í því að eiginlegar siðferðilegar sam- ræður, grundvallaðar á mannlegum verðmætum og réttindum, eru jafn óalgengar í daglegu lífi og raun ber vitni. Þar með draga þessi viðhorf beinlínis úr möguleikum þess að menn tak- ist á við brýnustu viðfangsefni samtímans á skynsamlegan hátt. 65
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.