Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 52

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 52
SIÐFRÆÐIN OG MANNLIFIP______________________________________HUGUR heimspekingar sem mesta áherslu hafa lagt á að gera sið- ferðilegar hugsjónir að veruleika hafa ekki komið úr röðum siðfræðinga. Mér detta sérstaklega í hug þeir ólíku en andlega skyldu hugsuðir Karl Marx og Jean-Paul Sartre. Báðir réðust þeir harkalega að ríkjandi hugsunarhætti í siðfræði. Hvor með sínum hætti töldu þeir að heimspekin hefði vanrækt hin raun- verulegu vandamál sem að manneskjunni steðja og einblínt á tiltekin fræðileg úrlausnarefni sem flestum komi lítið við. Heimspekin yrði að tengjast kjörum manna og hlutskipti með allt öðrum hætti ef hið siðferðilega hlutverk hennar ætti að ná fram að ganga. En hvað er átt við þegar sagt er að eiginlegt markmið sið- fræðinnar hafi gleymst í meðförum siðfræðinga á síðari tím- um? Mér sýnist að hér sé einkum um tvö nátengd atriði að ræða. í fyrsta lagi varðar þessi ásökun innihald siðfræðilegrar umræðu, sem hefur að verulegu leyti snúist um merkingar- greiningu siðfræðilegra hugtaka annars vegar og um fræðilega réttlætingu sértækra lögmála og hugmynda hins vegar. Gagn- rýnin beinist hér einkum að því hve siðfræðin hefur fjarlægst sjálft viðfangsefnið, sem er mannlegt siðferði eins og það snýr við einstaklingnum í daglegu lífi. I öðru lagi beinist ádeilan á siðfræðinaað forsendum siðfræðilegrar umræðu af þessu tagi. Sú siðfræði sem lætur sér nægja að greina merkingu siðferðis- orða og stöðu siðareglna virðist ganga út frá því að samfélagið sé þegar vettvangur eiginlegs siðgæðis. Greining slíkrar sið- fræði beinist eingöngu að einstökum atriðum innan ríkjandi siðferðis en ekki að raunverulegum skilyrðum siðferðilegs lífs. Frá þessu sjónarmiði séð snýst gagnrýnin á siðfræðina einkum um það að hún sé yfirborðsleg og grafist ekki fyrir um rót hins raunverulega vanda, sem er það margvíslega ranglæti og ofbeldi sem viðgengst daglega. Sennilega hefur harðasta gagnrýnin af þessu tagi komið úr röðum existensíalista og marxista. Sartre og aðrir existensíal- istar horfa einkum á tengsl siðfræðinnar við líf og reynslu ein- staklingsins. Hér er gengið útfrá þeirri meginforsendu að það séu lifandi manneskjur í raunverulegum aðstæðum sem mynda uppistöður alls siðferðis. í þeim aðstæðum eru það ákvarðanir og athafnir einstaklingsins sem máli skipta og hvorki viðteknar 50
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.