Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 56

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 56
SIÐFRÆÐIN OG MANNLIFIÐ______________________________________HUGUR leitt fremur hvað þeir eiga ekki að gera heldur en hvað þeim ber að gera. Frá sjónarmiði tilvistarsiðfræðinnar leggja slíkar reglur hömlur á hið skapandi frelsi einstaklingsins sem hún sér sem grundvöll allra gilda. Samkvæmt tilvistarstefnunni mætti segja að leið manneskjunnar til siðgæðisþroska felist í því að hún geri sér ljóst að hún verður sjálf að setja sér siðalógmál og að hún ein sé ábyrg fyrir þeim. En þetta eitt nægir ekki til þess að hægt sé að tala um eiginlegt siðgæði að mati Sartres. Eins og aðrir tilvistarsinnar fylgir hann frelsisvitundinni eftir með þeirri kröfu að menn fari með frelsi sitt á ábyrgan og upp- byggilegan hátt og það er í þessari kröfu sem siðfræðilegur vandi tilverustefnunnar felst: Með hvaða rökum er hægt að krefjast siðferðilegrar ábyrgðar í heimi þar sem allt er leyfi- legt? Af framansögðu ætti að vera ljóst að svarið við þessu má hvorki skírskota til siðfræðilegra lögmála né siðferðilegra hefða. Það er óleyfilegt að styðjast við nokkra mælikvarða. Hér er það eitt leyfilegt að draga sjálfum sér samkvæmar ályktanir af þeirri staðreynd að maðurinn er frjáls og fullvalda vera. Menn verða einfaldlega að horfast í augu við þessa staðreynd og lifa við hana af fullum heilindum. Sá sem kvikar ekki frá frelsiskröfunni og kiknar aldrei undan ábyrgðinni sem henni fylgir lifir eiginlegu eða sönnu líferni. Hugmyndin um eiginlega tilveru virðist fela í sér tvö skilyrði sem menn verða að uppfylla. Annars vegar er krafan um fullkomið sjálfræði og heilindi sem mætti kalla „stíl" eiginlegrar tilveru; hins vegar er krafan um að sýna frelsisvitund sína í verki með því að vinna að framgangi frelsis í heiminum. Síðari krafan gefur þannig til- vistarstílnum ákveðna stefnu eða innihald og einungis þegar þetta tvennt fer saman er hægt að tala um ábyrgt siðferðislíf, líf sem er í samræmi við það markmið siðfræðinnar að gera frelsi mannsins að veruleika. En tilvistarsiðfræðin er að mörgu leyti hefðbundnari en hún vill vera láta. í raun fellur hún vel að þeirri tegund siðfræði sem kalla mætti þroskasiðfræði.5 Með þroskasiðfræði á ég við Greinarmunurinn sem ég geri í ritgerðinni á þroskasiðfræði og reglu- siðfræði á sér ýmsar hliðstæður. Til dæmis má nefna greinarmun Lons L. Fuller á „the morality of aspiration" og „the morality of duty", The 54
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.