Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 84

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 84
HUGMYND MÍN UM HEIMSPEKI__________________________________HUGUR kerfi mannlegrar þekkingar sem miðlaði hinni einu sönnu og réttu heimsmynd. Heimsskoðun ræðst af ákveðnu sjónarhorni til heimsins og sjónarmiðin til heimsins eru eðli sínu samkvæmt mörg og mismunandi, og þó að okkur væri unnt að sýna fram á takmarkanir hvers og eins þeirra er ekki þar með sagt að við sætum að endingu uppi með hið eina rétta sjónarmið. Heim- urinn umlykur öll okkar sjónarmið og verður því aldrei skoð- aður undir einu réttu sjónarhomi. En við getum endalaust reynt að bæta og fága sjónarmið okkar. Ef heimspekin er í senn samkvæmt almennum skilningi og dómi sögunnar jafn margvísleg og þessar athugasemdir gefa í skyn, þá hlýtur sú spurning að rísa, hvort það séu ekki alveg óskyldir hlutir sem flokkaðir eru undir heimspeki. Vísar ekki orðið „heimspeki" til fjölmargra gerólíkra fyrirbæra og er það ekki í reynd svo margrætt að út í hött sé að tala um heimspekina sem slíka? Það sem einn kallar heimspeki, kallar annar skáld- skap, sá þriðji vísindi og sá fjórði trúarbrögð. Hugmynda- og skoðanastefnur á borð við pósitívisma, existentíalisma, prag- matisma og marxisma hafa allar verið einkenndar á þessa ólíku vegu, og það kann því að þykja álitamál hvort rétt sé að kenna þær við heimspeki eða fella undir heimspeki. Þessu má þó svara með því að benda á að umræddar hug- mynda- eða skoðanastefnur veiti hver fyrir sig ákveðna heildarsýn yfir heiminn eða nánar sagt, að þær endurspegli ólík grundvallarviðhorf til heimsins, og þess vegna sé réttmætt að fella þær undir heimspeki. En þá má spyrja hvort öll viðhorf í trúarbrögðum, listum, stjórnmálum og vísindum megi ekki - af sömu ástæðu - fella undir heimspeki. Og þar með erum við aftur komin að því að heimspeki virðist eiga við svo mörg fyrirbæri og mismunandi að engin leið er til að skilgreina hana, heimspeki væri þá á sama báti og t.a.m. orðið „leikur", sem er samheiti yfir svo margvísleg fyrirbæri að marklaust er að reyna að láta eina skilgreiningu ná yfir þau. Notkun orðsins „heimspeki" í daglegu máli bendir vissulega til þess að svo sé. 82
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.