Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 23

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 23
HUGUR___________________________________________MIKAEL M. KARLSSON hreyfing. Það gæti ekki verið náttúruleg hreyfing jarðarinnar sjálfrar, því ef svo væri hlyti sérhver hluti hennar að taka þátt í þeirri hreyfingu. Hins vegar er ljóst að allir hlutar hennar hreyfast eftir beinum línum í átt til miðjunnar.35 Að auki, bætir Aristóteles við, sýna tilraunir að jörðin hreyfist hvergi: [Þ]ví þungir hlutir, sem skotið er beint upp í loftið, falla aftur á sama stað og þeim var skotið frá, jafnvel þótt þeim sé varpað eins hátt upp og mögulegt er.36 Að dómi Aristótelesar sýnir þetta ljóslega að jörðin snýst hvorki um sjálfa sig né færist til. Og þess ber að geta, að það er ekkert kjánalegt við þessa tilraun. Snúningur jarðar veldur því að braut hluta, sem hreyfast miðað við hana, virðist svigna. Sveigjan er umtalsverð í braut langdrægra skota, og kemur vel fram í hreyfingum stórra loftmassa og veðurkerfa. Það sem Aristóteles skorti var tæknigeta til að skjóta hlut nógu langt eða hátt til að greina þessi áhrif snúnings jarðar, sem eru kennd við Gaspard G. Coriolis, franskan verkfræðing sem fyrstur mældi þau á 19. öld. VI Við höfum nú heyrt nokkrar ástæður þess að Aristóteles taldi jörðina vera kyrrstæða, og beinum þá sjónum að eðli himinfestingarinnar, sem við höfum hingað til látið liggja milli hluta. Náttúruleg hreyfing himingeimsins virðist hlíta ein- földum lögmálum engu síður en náttúruleg hreyfing höfuð- skepnanna fjögurra, því okkur virðist himinhvelfingin snúast. Ef jörðin er kyrrstæð, hlýtur festingin að fylgja raunverulegri hringhreyfingu. En af því leiðir að hún er annað hvort ekki gerð úr neinu hinna fjögurra frumefna, því náttúruleg hreyf- ing þeirra er eftir beinum línum, eða að hreyfing festing- arinnar er ekki náttúruleg, heldur ónáttúruleg eða þvinguð. En Aristóteles bendir á að það: 35 Umhimnana 296a29-32. 36 Um himnana 296b22-23. Aristóteles styður einnig sömu niðurstöðu reynslurökum á 296b3-6; en í þeim er byggt á heimsmynd Eudoxosar þar sem himininn samanstendur af sammiðja kúlum. 21
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.