Hugur - 01.01.1988, Page 23

Hugur - 01.01.1988, Page 23
HUGUR MIKAEL M. KARLSSON hreyfing. Það gæti ekki verið náttúruleg hreyfing jarðarinnar sjálfrar, því ef svo væri hlyti sérhver hluti hennar að taka þátt í þeirri hreyfingu. Hins vegar er ljóst að allir hlutar hennar hreyfast eftir beinum línum í átt til miðjunnar.35 Að auki, bætir Aristóteles við, sýna tilraunir að jörðin hreyfist hvergi: [Þ]ví þungir hlutir, sem skotið er beint upp í loftið, falla aftur á sama stað og þeim var skotið frá, jafnvel þótt þeim sé varpað eins hátt upp og mögulegt er.36 Að dómi Aristótelesar sýnir þetta ljóslega að jörðin snýst hvorki um sjálfa sig né færist til. Og þess ber að geta, að það er ekkert kjánalegt við þessa tilraun. Snúningur jarðar veldur því að braut hluta, sem hreyfast miðað við hana, virðist svigna. Sveigjan er umtalsverð í braut langdrægra skota, og kemur vel fram í hreyfingum stórra loftmassa og veðurkerfa. Það sem Aristóteles skorti var tæknigeta til að skjóta hlut nógu langt eða hátt til að greina þessi áhrif snúnings jarðar, sem eru kennd við Gaspard G. Coriolis, franskan verkfræðing sem fyrstur mældi þau á 19. öld. VI Við höfum nú heyrt nokkrar ástæður þess að Aristóteles taldi jörðina vera kyrrstæða, og beinum þá sjónum að eðli himinfestingarinnar, sem við höfum hingað til látið liggja milli hluta. Náttúruleg hreyfing himingeimsins virðist hlíta ein- földum lögmálum engu síður en náttúruleg hreyfing höfuð- skepnanna fjögurra, því okkur virðist himinhvelfingin snúast. Ef jörðin er kyrrstæð, hlýtur festingin að fylgja raunverulegri hringhreyfingu. En af því leiðir að hún er annað hvort ekki gerð úr neinu hinna fjögurra frumefna, því náttúruleg hreyf- ing þeirra er eftir beinum línum, eða að hreyfing festing- arinnar er ekki náttúmleg, heldur ónáttúmleg eða þvinguð. En Aristóteles bendir á að það: 35 Um himnana 296a29-32. 36 Um himnana 296b22-23. Aristóteles styður einnig sömu niðurstöðu reynslurökum á 296b3-6; en í þeim er byggt á heimsmynd Eudoxosar þar sem himininn samanstendur af sammiðja kúlum. 21
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132

x

Hugur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.