Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 76

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 76
SIÐFRÆÐIN OG MANNLIFIP__________________________________HUGUR þessum hætti við í opinberu lífi, þar sem almannahagsmunir eru í húfi, er ekki þar með sagt að hún falli jafhvel að því sviði persónulegrar reynslu og ákvarðana sem existensíalistar telja afskipt í siðfræðinni. Samræðusiðfræðin þýska hefur raunar orðið afar sértæk og snúist að mestu um fræðilega réttlætingu lögmála, sem er í óljósum tengslum við mannlífið.28 Flest siðferðileg viðfangsefni fólks koma upp í samskiptum við þá sem það umgengst frá degi til dags, þ.e. fjölskyldumeðlimi, starfsfélaga og vini. Þessi samskipti, sem fella má undir einkalíf manna, eru að öllu jöfnu með nokkuð öðrum hætti en þau ópersónulegu tengsl milli fólks sem eru ríkjandi í opinberu lífi. Sé allt með felldu einkennast persónuleg samskipti í einkalífinu af gagnkvæmum skilningi og umhyggju en ekki af kröfum um réttindi og skyldur. Sú samræðusiðfræði sem leggur megin- áherslu á alhæfingu siðareglna og bestu rök hæfir því yfirleitt ekki einkalífi manna þótt hún falli vel að samskiptum þeirra á opinberum vettvangi. Hugsjónin um óþvingaðar skynsamlegar samræður öðlast gildi sitt andspænis þeim átökum og undan- brögðum sem eiga sér jafnan stað í hagsmunabaráttu stríðandi aðila. Vissulega getur einkalífið einkennst af slíkum þáttum líka en það er ekki fyrr en persónuleg tengsl eru tekin að gliðna og þau verða ekki treyst á ný með því að höfða til gildra raka og réttinda. En á þá samræðusiðfræðin engan veginn við á sviði einka- lífs? Jú, vissulega, en með öðrum hætti en á opinberum vett- vangi. í sem stystu máli mætti segja að þar víki tortryggin sam- ræðusiðfræði fyrir tilfinninganæmri. í einkalífinu skipta kær- leikur og tilfinningar að jafnaði meira máli en réttlæti og rök- færslur. í siðferðilegum samræðum vina og ástvina er við- leitnin til þess að tjá sig af einlægni um eigin tilfinningar og hlusta á aðra oft mikilvægari en rökræður um réttindi og skyldur. Ekki svo að skilja að ákveðni og réttlætiskennd sé ekki mikilvæg í einkalífi eða að skilnings og umhyggju sé ekki þörf í opinberu lífi; viðfangsefnin eru einfaldlega ólík og þeim hæfir mismunandi orðræða með ólíkum áherslum. A opinberum 28 Sjá t.d. gagnrýni á Habermas og svör hans við henni í bókinni Habermas. Crítical Debates, útg. John B. Thompson og David Held (The MIT Press: Cambridge, Mass., 1982). 74
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.