Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 89

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 89
HUGUR________________________________________________PÁLL SKÚLASON þjóðfélagi okkar og jafnframt í þeirri siðmenningu sem er í þann mund að breiðast út um jörðina alla. 6. Verkefni heimspekinnar Lítum aftur á hinn þríþætta skilning á heimspeki sem ég gat um í upphafi - á heimspekina sem ákveðna afstöðu og viðleitni, sem heims- og lífsskoðun og sem leit að hinstu rökum og ástæðum hlutanna. Þessi þríþætti skilningur er enn í fullu gildi. Með hjálp hans ættu menn að sjá að heimspeki er ákveðinn hugsunar- og umræðuháttur sem hefur gegnt, gegnir og á að gegna mikilvægu hlutverki í menningu allra manna og þjóða. Það eru ákveðin vandamál tengd þessum skilningi, jafnvel óleysanlegar mótsagnir. Hin gagnrýna afstaða og sú viðleitni, sem af henni sprettur, leggur mönnum óendanlegt og þar með í vissum skilningi óleysanlegt verkefni á herðar. Við munum aldrei höndla sannleikann allan um veruleikann og sjálf okkur; líf okkar verður aldrei fullmótað í ljósi fræðanna og skyn- seminnar; við munum aldrei hafa aðgang að öllum rökum og sannindum sem máli kunna að skipta. I þessum skilningi er heimspekin óraunsæ viðleitni, krafa sem aldrei nær fyllilega fram að ganga. Sá sem ekki sýnir þessa viðleimi og reynir ekki að verða við þessari kröfu stundar á hinn bóginn ekki heim- speki. Þetta eru höfuðkennimörk heimspekingsins. Svipuð mótsögn býr einnig í heimspekinni sem heims- og lífsskoðun. Það er röklega séð óhugsandi að við eignumst hina einu réttu heimsskoðun; heimurmn er einfaldlega þannig að hann má og verður að skoða á marga vegu. Hugsanlega má móta skynsamlegt kerfi ólíkra sjónarmiða til heimsins og bræða þannig saman mismunandi heimsskoðanir. En hversu al- tæk sem sýn okkar verður hindrar hún ekki að önnur sýn getur ætíð komið til greina. Enginn kemst hjá því að leggja eitthvert mat á lífið og styðjast við einhverja skoðun á heiminum. Eftir því sem menn- irnir losna undan álagi ytri aðstæðna verður brýnna að þeir skýri og skerpi lífsmat sitt og lífsskoðanir; að öðrum kosti stjórnast hugsanir þeirra og ákvarðanir af öflum eða lögmálum sem þeim eru ómeðvituð. Hér verður verkefni heimspekinnar 87
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.