Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 41

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 41
HUGUR_______________________________________________ATLI HARÐARSON og það er nokkuð ljóst á hverju það veltur hver hefur rétt fyrir sér.13 IV Þetta var um undantekningarnar. Snúum okkur nú að venjulegum ágreiningsefnum verufræðinga, það er að deilum af svipuðu tagi og ég nefndi hér að framan um það hvort til séu skuggar. Eg hef þegar sagt að deilur af þessu tagi séu næsta ómerki- legar (utan þær séu deilur um hvaða hlutir eru mest til, eða eru frumeiningar veruleikans, og hvaða hlutir eru minna til, eða til í minna mæli). Til þess að sýna fram á hversu ómerkilegar þær em, þá ætla ég að lýsa þeim svolítið nánar. Þegar heimspekingur heldur því fram að venjulegir hlutir eins og til dæmis skuggar og skynjanir séu ekki til, þá er hann 13 Sumir efast sjálfsagt um það, að deila um sanngildi eða merkingu fullyrðinga um hvað geti verið, sé deila um hvernig heimurinn er og halda að hún sé, strangt til tekið, ekki um hvernig hann er, heldur um hvernig hann gæti verið. Um þetta er ég sjálfur ekki alveg viss. Þó held ég að fullt vit sé í að segja hluti á borð við: a) „Heimurinn erþannig að hrafnar gætu verið hvítir" og b) „Hrafnar eru þannig að þeir gætu verið hvítir en gætu aftur á móti ekki verið búnir til úr plasti", þ.e. ég held að fullt vit sé í að segja að hlutir (þ.á.m. heimurinn allur) séu þannig að þeir gætu, eða gætu ekki, haft vissa eiginleika. Þessi skoðun heitir eðlishyggja og er oft kennd við Aristóteles. Þótt eðlishyggja hafi margt til síns ágætis þá verðurþó að fara varlega í sakirnar við framsetningu hennar og gæta þess að fullyrða ekki of mikið. Til dæmis þá held ég að óvarlegt sé að fullyrða b), því það að segja að hrafnar gætu ekki verið úr plasti er það að segja að hrafni sé það nauðsynlegt eða eðlislægt að hafa eiginleikann „að vera ekki úr plasti", og að segja að einhver eiginleiki sé hrafni eðlislægur er að segja að hann mundi hætta að vera til um leið og að hann glataði þeim eiginleika. Ekki aðeins að hætta að vera hrafn heldur hætta að vera til. Og það er spurning hvort hrafnar geta hætt að vera til. Þeir geta hætt að vera hrafnar og orðið að t.d. ösku eða lofttegundum (ef þeir eru brenndir við nógu mikinn hita) eða að mold (ef þeir eru drepnir og látnir liggja í jörð) og jafnvel að plasti ef þeir eru meðhöndlaðir á ákveðinn hátt á tilraunastofu eða í efnaverksmiðju. En hvort þeir hætta að vera til er aftur öllu vafasamara. Aðrir hlutir eins og t.d. snfkjudýnn sem nefnd eru í aths.9 geta aftur á móti hætt að vera til og því tel ég miklu áhættuminna að segja um þau að vissir eiginleikar séu þeim eðlislægir, til dæmis að það sé skuggum eðlislægt að vera dimmari um- hverfi sfnu. 39
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.