Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 32

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 32
ÞUNGIR ÞANKAR___________________________________________HUGUR Akkilesarhæll kenningar Aristótelesar, er kóróna kenningar Newtons. Hér er komið að sannleikskominu í þeirri bjöguðu mynd af sögu vísindanna sem kynnt var í upphafi þessa máls. I tilteknum skilningi verður aflfræði fyrst til á dögum Galíleós og Newtons vegna aðferða sem þeir beittu. í stuttu máli gerðu þeir stærð- fræði að grundvallaratriði í aflfræði. í þessu felst róttæk breyt- ing á aðferðafræði aflfræðinnar og þar með á skilningi manna á aflfræði sem vísindagrein. Galíleó var frumkvöðull og mikil- vægasti talsmaður þessara breytinga en það var ekki fyrr en með afrekum Newtons að breytingin varð fullkomnuð. Afl- fræði í þessum skilningi - nútímaaflfræði - varð þannig til á endurreisnartíma, en ekki er þar með sagt að aflfræði sem til- raunavísindi hafi ekki verið til áður. Breytingin hefur verið misskilin. Hún var ekki fólgin í því að tilraunir leystu vanga- veltur af hólmi, heldur í því að aflfræði varð stærðfræðileg. Ógæfa Aristótelesar var sú að í lok miðalda höfðu kreddu- fullir skólaspekingar tekið kenningar hans til handargagns og lagað þær þannig til að þeim mætti beita í þágu kirkjuyfirvalda. Það voru þessir „talsmenn" Aristótelesar sem hetjur endur- reisnarinnar - Bacon, Descartes, Galíleó og aðrir - hömuðust gegn. Margir þeirra skólaspekinga sem Galíleó deildi við héngu í orði Aristótelesar, en voru ekki sannir náttúruspek- ingar eins og hann. Sumir þeirra töluðu um „náttúrur" sem dulræna eiginleika eða krafta. Það er ekki hægt að kenna Aristótelesi um neitt af þessu, því hann hefði hneykslast jafnvel enn meira en Galíleó, Newton, Cotes og aðrir þeir sem for- dæmdu það með réttu. Auðvitað stóðu kenningar Aristótelesar að sumu leyti í vegi fyrir því að sólmiðjukenningin, hugmyndir um fjarhrif og fleiri slíkar framfarir næðu fram að ganga, en eins og fram hefur komið mæltu kenningar Aristótelesar sterklega gegn þessum hugmyndum. Samt er engin ástæða til að fordæma þetta eða harma, fremur en önnur tilfelli þar sem heildstæð heims- mynd sem virðist skýra flesta hluti streitist gegn uppreisnar- fullum nýjungum. Það hvarflar ekki að okkur að fordæma Newton fyrir að hugmyndir hans um óbrigðult rúm hafi verið þröskuldur á vegi heimsmyndar Einsteins. öðru nær hyllum við Newton sem einn hinna miklu náttúruspekinga. 30
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.