Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 128

Hugur - 01.01.1988, Blaðsíða 128
RITDÓMAR________________________________________________HUGUR fræði og siðgæði, hinn þriðji um kristna trú og hinn fjórði um menntun og mannlíf. Það er einungis spjallið um kristna trú, sem ég hef átt erfitt með að skilja, en ég er algjörlega trúlaus á Guð og get ekki skilið hjal um það, að Guð hafi átt son, sem hét Jesús Kristur, með konu sem hann hafði engin kynferðismök við. Eins get ég ekki skilið hvernig Jesús þessi Kristur gat fórnað sér fyrir syndir mínar og annara. Mér finnst þessi kenning annað hvort óskiljanleg eða ósiðleg. Trúleysi mitt hófst, þegar ég sex eða sjö ára gamall, neitaði að fara í sunnudagaskóla til Arthurs Gook á Akureyri. Mér fannst hann ekki hafa rétt til að ljúga að okkur krökkunum sögum um kraftaverk. Ég er sennilega gott dæmi um Islending, sem ekki er kristinn, en einn fyrirlesturinn í bók Páls nefnist Eru íslendingar Kristnir? Skoski heimspekingurinn David Hume er frægur fyrir gagnrýni á undirstöður ýmissa trúarkenninga kristninnar. Það er eftirtektarvert, að þótt Páll hafi greiðan aðgang að góðri þýðingu á merkasta riti Humes um þessi efni1 þá minnist hann ekki á þetta stórmerka rit. Mig grunar að Páll hafi andúð á breskri reynslustefnu og að það eigi nokkurn þátt í því að Páll vitnar hvergi í verk Humes. Sannleikurinn er sá, að ef Páll gæfi meiri gaum hugsun Humes, þá mundi hann fljótt sjá að hann og Hume eiga margt sameiginlegt. Til dæmis telur Páll ástina undirstöðuhugtak í siðfræði, en í bók minni Ástríða og gildi í Ritgerð Humes 2 held ég því fram, að mat á mönnum felist í ást, hatri, stolti og auðmýkt. I annarri útgáfu af bókinni, sem sennilega kemur út á þessu ári, reyni ég að sýna fram á, að þessar ástríður liggi til grundvallar bæði þekkingarfræði Humes og siðfræði hans. Bæði Hume og Páll leggja mikla áherslu á tilfinningalífið og að skilningur og tilfinningar séu nátengdari en margir heimspekingar hafa álitið. Samlíkinguna milli tungumáls og siðferðis er að finna í Hume, en Páll telur að siðferði sé veruleiki á svipaðan hátt og tungumálið. í fyrirlestri sem fluttur var árið 19763 til minningar um andlát Humes bendi ég á samanburðinn á tungumálinu og gervidyggðum. En allt það sem Páll segir um heimspeki og siðferði er eftirtektarvert og sumt merkilegt. Sannleikurinn er sá, að skilningurinn á heimspeki Humes, sem ég hef barist fyrir er líkari ýmsum hugmyndum Páls en skoðunum pósitífista á þessari öld. Það er mjög villandi að flokka saman Berkeley og Hume, en Hume taldi frumspeki Berkeleys algjörlega ótrúverðuga. Páll má vara sig á því að falla ekki í þá freistni að fordæma órannsakaðar kenningar heim- spekinga af því að þeir hafi verið taldir tilheyra einhverri stefnu eða skóla, en Páll kvartar réttilega yfir því að menn á Islandi hafi hlegið að kenning- um Hegels án þess að tilgreina frekar neinar ástæður fyrir þvf. Samræður um trúarbrögðin eftir David Hume í þýðingu Gunnars Ragnarssonar.(Hið íslenska bókmenntafélag: Reykjavík, 1972). Passion and Value in Hume's Treatise, (Edinburgh University Press: Edinburgh, 1966). „Convention and Value" sem birtist í Hume's Bi-centenary Papers, (Edinburgh University Press: Edinburgh, 1977). 126
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.