Tímarit Máls og menningar - 01.06.1998, Page 126

JÓN VIÐAR JÓNSSON
Þó að Þorgrímur komi talsvert við sögu, er hann ekki aðalpersóna leiksins.
Sá heitir Albert Strpm, félagi Þorgríms. Hann er einnig nýtrúlofaður stúlku
úr góðri íjölskyldu. Eru unnustur þeirra tveggja kunnugar, svo að leiðir
Þorgríms og Alberts liggja óvænt saman heima hjá unnustu Alberts, fsabellu.
Hún er munaðarlaus og býr hjá föðurbróður sínum, jústitsráði Bord, sem
er bæði treggáfaður og hégómlegur, en slíkt var ekki fátítt um smáborgara í
dönskum gamanleikjum frá síðustu öld. A daginn kemur, að stúdentamir
hafa nokkru fyrr en leikurinn hefst brotist inn á heimili jústitsráðsins að
næturlagiásamttveimur öðrum drykkjufélögum sínum oghaftþaríframmi
óspektir. Kemst ísabella brátt á snoðir um, hverjir þar áttu í hlut og hótar að
slíta trúlofuninni. Snýst leikurinn um tilraunir Alberts að smjúga úr klemm-
unni, sem tekst vitaskuld að lokum. Langijörugasta persóna leiksins er
drykkjufélagi þeirra Þorgríms, háðfuglinn de Busch, sem treður sér inn á
heimilið, kemur sér ímjúkinn hjáhinu auðtrúajústitsráði oghefur jafnan á
hraðbergi ísmeygilegar háðsglósur um það sem fram fer, áhorfendum til
óblandinnar skemmtunar.
Ólafur Davíðsson telur auðséð, að Chievitz hafi haft einhvern vissan
íslending fyrir sér við sköpun persónunnar, því að sum orð hans séu ekki
ólík því sem tíðkist meðal Hafnar-íslendinga „t.d. þar sem Þorgrímur er að
grobba af kröftum sínum, eða segja að hann eigi von á peningum með
póstskipinu“. Vitnar hann raunar til danskrar heimildar um þetta, blaða-
greinar eftir mann að nafni Jakob Davidsen, þar sem fram komi, að de Busch
sé myndaður eftir Arboe nokkrum Mpller, kandídat ogmiklum drabbara.13
Hafi fyrirmynd Þorgríms verið félagi hans og líka kunnugur Chievitz. Því
miður viti Davidsen ekki hvað Þorgrímur hafí heitið réttu nafni, en geti þó
sagt af þeim félögum þá sögu, að þeir hafi eitt sinn ruðst fullir inn á dansleik
hjá fólki sem þeir þekktu ekki, verið „nærgöngulir við kvenfólkið, en ósvífnir
við húsbóndann. Hann vísaði þeim á burt, en þeir gáfu því engan gaum og
sátu sem fastast, svo húsráðandinn varð loksins að fá lögregluna til að skerast
í leikinn, og urðu þeir félagar þá að hypja sig, nauðugir viljugir.“ Ber hér
augljóslega mjög að sama brunni og í leiknum sjálfúm.
Nú kynni að flögra að einhverjum, að fyrirmynd Chievitz að Þorgrími hafi
verið kunningi Gröndals, Stefán Thorstensen, sá er síðar hugðist lumbra á
Mantziusi fyrir að taka að sér hlutverk hins broslega íslendings í leikriti
Hertz. Hafi svo verið, verður ekki séð, að Ólafur Davíðsson hafi nokkrar
spurnir haft af því. Aldurs vegna verður það einnig að teljast fremur ósenni-
legt; Stefán Thorstensen varð stúdent úr Reykjavíkurskóla árið 1851 og hefði
mátt halda vel á spöðunum til að vera orðinn frægur slarkari eftir aðeins eins
árs vist í borginni.
En fleiri komu hér við sögu en hin ókunna fýrirmynd Þorgríms. Persóna
124
TMM 1998:2