Tímarit Máls og menningar - 01.06.1998, Blaðsíða 91

LEITIN AÐ UPPTÖKUM NÍLAR
dúrnum að hún var sænsk, og sænsku er íslendíngi miklu auðveldara að
skilja en dönsku ef þeir hafa hvorugt málið lært.“ (Úev 21). Þó að Halldór
segi að skandinavísku málin séu íslendingum svona auðlærð minnist hann
á að margir hafi dáðst að leikni hans í dönsku, þannig að hann hefur
greinilega staðið fetinu framar en flestir landar hans. Enda segist Halldór
vera „hraðskrifaðri á dönsku en íslensku; er þó danska ekki það útlent mál
sem ég hef lagt mig í framkróka við.“ (Úev 201).
Ensku lærði Halldór sem unglingur, næstum jafn auðveldlega og dönsk-
una, og kann hana svo vel að „greinar mínar í enskumælandi blöðum, einsog
til dæmis Times Literary Supplement í London og New York Times, eru
prentaðar án þess að leturteikni sé breytt frá frumriti.“ (S 58). Þýsku og
frönsku lærði Halldór einnig án mikilla vandkvæða svo ekki sé meira sagt.
Um frönskunám sitt segir hann: „Franska er heldur stríð í námi fyrstu tíu
tímana, en fer úr því að lúkast upp.“ (S 88).
Skandinavar bera aftur á móti ekkert skynbragð á íslensku, halda að hún
sé hebreska eða rússneska ef þeir heyra hana og þurfa að liggja sex ár yfir
henni í háskóla til að geta lesið íslenska texta (Úev 113). Og í Sjömeistara-
sögunni segir ffá því þegar sænskir skipbrotsmenn dvöldu í Skagafirði yfir
vetur. Á þeim tíma lærðu þeir ekki neina íslensku en Skagfirðingarnir mæltu
aftur á móti reiprennandi á sænsku eftir veturinn (65).
Halldór ber virðingu fyrir menntuðum mönnum, einkum á sviði ís-
lenskra fræða, og íslenskan er að hans mati erfið. Þó að ekki þurfi að breyta
nokkru í texta hans á ensku eða dönsku kann hann íslensku „ekki betur en
svo að ég fer enn með texta mína í smiðju til fróðra manna áður en ég læt
prenta þá.“ (S 58). Hann talar fallega um bæði Jón Helgason og Einar Ólaf
Sveinsson og fræðistörf þeirra. En enn á ný eru það þeir ómenntuðu sem
hafa vinninginn, Halldór heyrir hvergi fegurri íslensku en í Hornafirði. Þegar
hann heyrði Eymund karl tala gleymdi hann stund og stað, „fannst ég vera
staddur í rússum eða einhverjum þesskonar ósköpum heimsbókmennt-
anna.“ (G 204).
Halldór leggur mikla áherslu á að skortur á formlegri menntun hafi ekki
háð sér í lífinu. Hann segist meira að segja hafa lært ýmislegt á þeim stutta
tíma sem hann þó dvaldi í menntaskólanum (S 53). Að sama skapi gat
Halldór menntað sig í tónlist þótt hann hætti í tónlistarskóla eftir aðeins
stutta veru þar. í Grikklandsárinu segir hann frá skyndilegri löngun sinni til
að læra að „flétta þemu Bachs í senn skýrt og ljúflega saman í mörgum
röddum í senn“ og hvernig hann lærði það á örfáum kennslustundum hjá
Páli ísólfssyni: „Þó þessar lexíur yrðu ekki ýkja margar upplaukst Bach fyrir
mér einsog annarrar gráðu líkíngar [...] Þessi stutta tónmentun mín, tilsögn
Páls í Bach, varð til þess að bera mig uppi ævilángt - á vængjum. Nema ég
TMM 1998:2
89