Hugur - 01.01.1988, Qupperneq 10

Hugur - 01.01.1988, Qupperneq 10
ÞUNGIR ÞANKAR HUGUR ekki má dveljast við að sinni. En ferrótakenningin gerði sitt gagn óháð deilu Empedóklesar og Parmenídesar. Samkvæmt henni vom flest algeng efni, eins og mjólk, blóð, bein, hár, gufa og reykur, blöndur af frumefnunum. Með því að hrista blöndumar, mylja þær, hita, kæla eða brenna, mátti gera sér grein fyrir samsetningu þeirra og skýra þannig eig- inleika þeirra, í stuttu máli greina þær í frumþætti, eða þátta- greina þær eins og það er orðað í nútímaefnafræði. Þótt Empedókles tali um samsetningu ýmissa efna úr frumefnunum fjómm, em lýsingar hans nokkuð skáldlegar, þannig að vafi leikur á því hvort hann hafi nokkum tíma kannað efnin sjálfur með tilraun. Hins vegar er enginn vafi á því að Aristóteles sameinaði tilraun og kenningu, eins og við komum bráðum að. Þess verður að geta, að hvort sem Empedókles sjálfur fékkst við raunvemlega efnagreiningu eða ekki, þá hafði hann gælt við hugmyndina um magngreiningu, sem er nútímaorðfæri um greiningu á hlutföllum frumþátta efnis. Á einum stað í textabroti, sem geymst hefur, segir hann: Jörðin þáði í víðar skálar sínar tvo hluta af,átta af skínandi Néstis [vatni] og fjóra af Hefaestosi [eldi]. Úr þessu urðu til hin hvítu bein, sem hin guðlega Harmónía [myndunaraflið] herti.4 Um þennan texta segir Aristóteles : Hjá Empedóklesi eru kaflar, þar sem hann neyðist til að tala um hlutfall sem eiginleika eða innsta eðli hluta. Þetta sést til dæmis í kafla þar sem hann gerir grein fyrir beini. Því að hann segir ekki að bein sé gert af einu tilteknu frumefni, eða tveim- ur eða þremur frumefnum, eða blöndu allra frumefnanna, heldur údistar hann hlutfall þeirra í blöndunni.5 Þrátt fyrir þetta er engin skýr vísbending til um, að Empedó- kles eða Aristóteles hafi nokkum tíma iðkað raunvemlega magngreiningu. Hvað sem því líður, tók Aristóteles upp kenningu Empedóklesar um fmmefnin fjögur, þótt hann legði í hana nýja merkingu, eins og við munum sjá. Þeir nútímamenn, sem 4 Brot 98; sbr. brot 96. 5 Líffæridýra 642al9-24.
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132

x

Hugur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.