Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1998, Síða 50

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1998, Síða 50
ÁRNI BERGMANN aldrei orðið nógu kröfuharður til sjálfs sín, enda má hann vita að „ein vel gerð blaðsíða í heilu ævistarfi jafngildir kraftaverki“.7 Um leið felst í þessari skyldu krafa um sjálfstæði, um innra frelsi, sem í senn bannar höfundi að lúffa fyrir valdboði og freistingum vinsældanna. Hann rís gegn ritskoðun- artilburðum bæði stjórnvalda og markaðsstjóra og ætlar sér að taka mark á sígildri viðvörun Byrons til skálda: vertu aldrei hóra almenns smekks. En hvað merkir þá sú skylda að „láta aðra rithöfunda í friði?“ Ef til vill það fyrst, að ekki sé við hæfi að rithöfundur ætlist til þess að starfsbræður séu á sama róli og hann sjálfur. Þetta gæti virst annar sjálfsagður hlutur: er skáldi ekki best hvort sem er að vera eitt á ferð og láta nærveru annarra ekki trufla sig um of? Að vísu - en gleymum því ekki að Halldór Laxness lifði ungur þá tíma þegar skáld hlupu gjarna saman í félög, bjuggu til hrokafullar stefnuskrár um þær bókmenntir sem þau töldu heiminn mest þurfa (þ.e.a.s. sín eigin verk) og reyndu offar en ekki um leið að slátra öðrum skáldaklúbb- um af mikilli grimmd, ásamt þeim höfundum sem töldust fallnir í synd hefðarinnar (um þetta efni má vísa í stefnuskrár fútúrista, súrrealista o.fl.). í annan stað getur þessi „höfuðskylda“ minnt á að réttast geri rithöfundar í því að abbast ekki upp á aðra rithöfunda til að reyna að hafa þá undir í þeim slag einstaklinga um athygli, sem hefur löngu tekið við af erjum skáldafélag- anna. Hér skal rétt minnst á tvö víti að varast, tvo ffæga rithöfunda sem hafa látið mörgum herfilegum látum til að troða skóna af starfsbræðrum: Norman Mailer og Vladimir Nabokov. Altént er þarft að hafa það í huga, að grimmt stríð um athygli í fjölmiðlum er, þegar að er gáð, einatt meiri ff iðarspillir milli skálda en pólitískur ágreiningur var fyrir daga þess skoðanaleysis sem við nú lifum. Og hefur svo lengi verið, eins og hver sá man sem lesið hefur til dæmis lýsingar í skáldsögum Balzacs á listalífi Parísarborgar fyrir hundrað og sextíu árum. Slíkur athyglisslagur með viðeigandi meinfysni er vissulega til þess fallinn að draga starf rithöfunda niður í vitund manna og næsta eðlilegt að hver sá reyni að sneiða hjá honum sem vill veg bókmennta mikinn í sínu landi og heiminum. Annað mál er að sú skylda „að láta aðra í friði“ getur varla talist meðmæli með því að rithöfundar lofí það sem aðrir skrifa eða þegi ella. Halldór Laxness lá ekki sjálfur, hvorki fyrr né síðar, á skoðunum sínum um ýmislegt í þróun bæði ljóðlistar og skáldsögu sem honum var lítt að skapi. En við munum ekki betur en hann reyndi þá sem offast að halda sér við það kristilega framferði að skamma syndina en hlífa syndurunum sjálfum - til dæmis þeim sem skrifa „this nauseating trash that calls itself modern novel-writing“ eins og segir í svari Halldórs við bandarískri spurningu um dauða skáldsögunnar frá 1958.8 Kannski er þá bersyndugum kollegum hlíff með því einfalda ráði að nefna þá ekki með nafni. 48 TMM 1998:2
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.