Hugur - 01.01.2016, Síða 94

Hugur - 01.01.2016, Síða 94
94 Sigríður Þorgeirsdóttir kona tignarleg á að líta, með brennandi augu, skarpari og litfegurri en augu mannanna. […] Klæðin undurfögur voru úr hinum fínasta þræði, gerð af listrænum hagleik, úr óslítandi efni og hafði hún ofið það með eigin höndum, eins og ég síðar komst að hjá henni sjálfri.2 Hér er harmur kynntur til leiks enda er öll bókin leikræn sviðsetning á samræðu milli hins harmþrungna Bóethíusar og Heimspeki, í bland við einræður hennar og söngva. Það sem snart mig fyrst við persónugervingu heimspekinnar og bókina, þegar ég loks komst til að lesa hana af viti, var að Heimspeki minnti mig sumpart á Díótímu í Samdrykkju Platons. Díótíma er kona sem er einnig upphafin. Henni er lýst sem vísri og andstætt viskuvinum Samdrykkjunnar hefur hún öðlast visku. Það er eitthvað óraunverulegt við Díótímu sem hefur leitt af sér endalausar deil- ur meðal fræðimanna um það hvort hún hafi raunverulega verið til eða ekki. Femínískir heimspekingar hafa viljað leiða getum að því að hún hafi verið raun- veruleg kona sem var kennari Sókratesar, eins og hann sagði sjálfur að hún hefði verið.3 Í túlkunum þeirra er Díótíma þar að auki fulltrúi kvenlegrar visku sem fer gegn karlhverfum viðhorfum texta Samdrykkjunnar. Óumdeilt er að Heimspeki er ekki söguleg persóna. Hún er táknmynd heim- speki og hún er jafnframt skilin sem yfirnáttúruleg vera.4 Heimspeki hefur mörg kvenleg hlutverk á hendi, allt frá því að vera fóstra, „Aþenu-lík guðdómsbirting“, „óþolinmóð eða afbrýðisöm ungfrú“, „góð móðir og gyðja“, „læknir“ og „fyrr- um hjúkrunarkona“.5 Konan sem talar, flytur ljóð, syngur, sviðsetur sig og leikur þessi hlutverk í samræðu sinni við Bóethíus er samt í flestum túlkunum á texta verksins laus við mikilsverða kvenlega eiginleika. Þegar ég tala um „kvenlega“ eiginleika þá meina ég ekki hin kvenlegu hlutverk hennar, heldur frekar eiginleika sem hafa venjulega verið tengdir konum í sögu vestrænnar heimspeki. Í textanum er nokkrum sinnum vísað til hennar sem konu (lat. mulier) og það eitt og sér gefur tilefni til að huga að hugsanlegum merkingum kvenleika Heimspeki í ljósi heimspekilegs samhengis og bakgrunns verksins.6 Skortur á því að gefa gaum að kvenlegum líkamleika Heimspeki hefur að gera með áhrif platonsk-kristilegrar hugsunar á túlkanir verksins. Eins og Shanzer7 bendir á í umfjöllun sinni um Heimspeki, varð Ágústínus „æ meira uggandi“ um viskugyðjur eins og Soffíu eftir að hann snerist til kristni „vegna þess að þær virtust vera leifar frá heiðnum tíma“. Shanzer kemst því að þeirri niðurstöðu að eftir Bóethíus „hafi örlög slíkra lærdómskvenna verið ráðin – þær máttu vera áfram til og verða tamdar gyðjur 2 Oftast er vitnað í óbirt handrit Bárðar R. Jónssonar að Hugfró heimspekinnar eins og hann þýðir titil verksins en ég hef þó gert smávægilegar breytingar á stöku stað. Sums staðar hef ég þýtt sjálf og stuðst við enska þýðingu latneska textans, Boethius 1982. 3 Sigríður Þorgeirsdóttir 2013. 4 Shanzer 2009: 231. 5 Sama rit: 232. 6 Hér má finna latneskan texta verksins: http://faculty.georgetown.edu/jod/boethius/jkok/ boeconc/main.htm 7 Shanzer 2009: 231. Hugur 2017-6.indd 94 8/8/2017 5:53:36 PM
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.