Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2010, Blaðsíða 44

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2010, Blaðsíða 44
VALDiMAR TR. HAFSTEin 44 Orð Arngríms lærða gefa góða mynd af hlutverkinu sem undrunin gegndi í þekkingarleit 17. aldar. Sem fyrr segir undirstrikaði furðustofan fjarlægð safngripanna frá veruleika safngesta – ýmist með aðskilnaði í rúmi (fram- andi hlutir) eða tíma (forngripir) eða með fráviki frá venjulegum gangi náttúrunnar (frík). Gestirnir urðu „gagnteknir af undrun“ vegna þess hve hlutirnir á safninu – í allri sinni gnótt – stóðu langt handan við skilning þeirra og væntingar. Arngrímur lofar einnig „skilningsgáfuna“ sem var gefin einum manni og opinberast í myndinni af safni Worm. Um þetta snerust virtugheit virtúósans: Skilning – að skilja sköpunarverk Guðs í öllu sínu veldi. Skilningur og söfnun tvinnuðust þannig saman. Því yfirgripsmeira sem safnið var, því meiri var samþjöppun tíma og rúms innan þess og þeim mun tilkomumeira var valdið sem safnarinn hafði og safnið kunngerði. Það var þetta sem gerði „skilningsgáfuna“ himneska. Hún ber vott um órjúfanlegt samband þekkingar og valds.59 Söfnin og skrárnar voru tæki sem ný stétt veraldlegra menntamanna notaði til að vinna sér sess við hlið veraldlegra yfirvalda og geistlegra, sem áður höfðu einokað allan lærdóm. Söfnin og skrárnar gerðu vald og verð- leika virtúósanna sýnilega, því þau gerðu þekkingu þeirra áþreifanlega og þá skilningsgáfu sem gaf þeim vald á flóknum veruleika sem aðra undraði. Rúmsjór fornfræðanna Virðingarvegir Ole Worm lágu þó ekki allir um furðustofuna hans. Hann er ekki síður kunnur sem safnari fornra fræða, þ.m.t. rúnaáletrana, gamalla skjala, sagna og siða. Í því söfnunarstarfi var Ísland mikilvægt hnit í tengsl- aneti virtúósans Worm, sem sankaði að sér handritum með aðstoð lærðra Íslendinga og námsmanna í Höfn. Í bréfi frá 1626 til annars fornfræðings og virðingarmanns lýsir Worm því hversu mjög hann hafi helgað sig söfnunarstarfinu: „Ég veit ekki hvaða vindar hafa feykt mér út á þennan rúmsjó fornfræðanna; ég sé ekki til capimus, admirari, non vilipendere cum brutis. Ea enim est Dei intentio, cum tantum hominem homine præstare facit, ut qvantum supera inferioribus excellant, indagemus et intelligamus et Datori laudes concinamus“, Ole Worm, Ole Worm’s correspondence with Icelanders, bls. 73 (bréf 35); Ole Worm, Breve fra og til Ole Worm, bls. 384. 59 Um samband valds og þekkingar í sögu safna, sjá t.d. Eilean Hooper-Greenhill, Museums and the Shaping of Knowledge, new York: Routledge, 1992.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.