Skírnir

Årgang

Skírnir - 01.01.1967, Side 150

Skírnir - 01.01.1967, Side 150
148 Ritfregnir Skírnir ing af, en þetta tekst höfundi, svo að aðdáunarvert er. Bókin er lifandi og skemmtilega skrifuð og frásögnin virðist renna áreynslulaust úr penna höfundar. Hann á létt með að finna dæmi, gjarnan tekin úr íslenzku þjóðlífi og daglegri önn, og þannig gerir hann efnið okkur enn auðskild- ara og meira vekjandi. Bókin ber vott um víðtæka þekkingu höfundar á hinum mörgu og oft ólíku viðfangsefnum sálarfræðinnar. Hún er rituð af hlutlægni vísinda- mannsins, en ber jafnframt með sér beztu kosti góðs sögumanns. Þess má að lokum geta, að setning og prófarkalestur er með fádæmum gott, og rakst ég hvergi á svo mikið sem stafabrengl. Gylfi Ásmundsson. Páll S. Ardal: Passion and Value in Hume’s Treatise. Edinburg University Press. 1966 (220 bls.). Það, sem hér verður sagt um bókina Passion and Value in Hume’s Trea- tise, er fremst bergmál hughrifa, en ekki tilraun til gagnrýni. Slík gagn- rýni mun eftirlátin sérfræðingum i kenningum Humes. David Hume (1711—1776) er einhver merkasti heimspekingur á enska tungu. Menn hafa lesið heimspekirit hans, frá því þau fyrst komu fram, og ýmist hrifizt af kenningum hans eða reynt að bera brigður á þær, menn hafa túlkað þær og mistúlkað, en alltaf grætt á að kynnast þeim. Þýzki heimspekingurinn Immanuel Kant (samtímamaður Humes) varð fyrir sterkum áhrifum af ritum Humes. Og tekur hann afstöðu til skoð- ana Humes í hinu fræga riti sínu um mannlega þekkingu, Kritik der rei- nen Vernunft. Rit mikilla snillinga: skálda, spámanna og heimspekinga, verða hverri kynslóð ávallt umhugsunarefni, meðan þau eru lesin. Páll S. Árdal, doktor og háskólakennari í heimspeki við háskólann í Edinborg, tekur til meðferðar í bók sinni, Passion and Value in Hume’s Treatise, grundvallaratriði í siðfræði Humes. Finnur höfundur, að sálarfræði Hu- mes er í miklu lífrænna sambandi við siðfræði hans en margir heimspek- ingar hafa álitið hingað til. Þar með er nýju ljósi varpað á kafla, sem virtust ósamrýmanlegir kenningum Humes, eins og þær höfðu löngum verið túlkaðar. Þessi atriði falla nú vel inn og styðja heildarmyndina i ljósi þeirrar túlkunar, sem Páll S. Árdal gefur kenningum Humes. Eftirfarandi yfirlit gæti ef til vill gefið einhverja hugmynd um, um hvaða málefni er meðal annars fjallað í bókinni. 1 byrjun er gerð grein fyrir skoðun Humes um grundvöll þekkingar okkar á ástríðunum (passions). Fjórum grundvallarástríðum er lýst, en skilningur á eðli þeirra er nauðsynlegur, til að við getum vitað, hvað felst í mati okkar á innræti manna. Meðferð Humes á þessum málum er fróð- leg fyrir þá, sem áhuga hafa á greiningu hugtaka, en slikur áhugi hefur verið mikill meðal nútímaheimspekinga. Samúðin (sympathy) er grund- vallarhugtak í sálarfræði og siðfræði hans. Er hugtakið skýrt og greint frá ýmsum öðrurn, svo sem velvilja og meðaumkun. Skoðanir Humes um
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188

x

Skírnir

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.