Tímarit Máls og menningar - 01.11.1977, Síða 142

Gísli Pálsson
Valdið og vitneskjan
Samfélagsfrœðin og fjandmenn hennar
Undanfarna mánuði hefur allmikil umræða farið fram um skólamál hér
á landi. Umræðan hefur m. a. snúist um samfélagsfræðina, nýja grein í
námsskrá grunnskólans og framhaldsskólastigsins, fyrir margra hluta sak-
ir, ekki þó síst vegna þess að sá skilningur sem hún veitir stangast gjarna
á við boðskap valdhafanna í samfélaginu.
Þessi pistill er tilraun til að mæta þeirri gagnrýni sem umfjöllun um
samfélagið í skólum landsins hefur sætt. Rétt er að geta þess að hann
er saminn með þolendur þessarar umfjöllunar í huga, og raunar gerend-
ur líka, nemendurna sjálfa. Samantekt þessi er í senn greinargerð fyrir
hlutverki samfélagsfræðinnar í skólum, eins og það kemur mér fyrir
sjónir, og ástæðum þess að sá skilningsauki sem umrædd námsgrein
stuðlar að á stundum erfitt uppdráttar.
Hér gefst ekki tóm til að ræða ítarlega um hvernig standa skuli að
því að efla skilning manna á félagslegum samskiptum og þau flóknu
fræðilegu vandamál sem slíku starfi fylgja. Látum einfaldlega nægja að
segja að um sé að ræða beitingu mannlegrar skynsemi gagnvart félags-
legum fyrirbærum.
Vitund einstaklingsins um umhverfi sitt
„Islendingar vita of mikið um sögu sína í hlutfalli við það sem þeir skilja.
Meiri menntun er í því fólgin að kunna fá atriði með yfirsýn um sam-
hengi þeirra en vera uppþembdur af ómeltum fróðleik."
Sigurður Nordal.
Við getum sýnt fram á skilning samfélagsfræðinnar og þýðingu slíks
skilnings, bæði fyrir einstaklinginn og samfélagið, með því að athuga
samhengið á milli ceviferils einstaklingsins og samfélagsbyggingarinnar
eða félagskerfanna sem hann telst til.
364