Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.11.1977, Blaðsíða 172

Tímarit Máls og menningar - 01.11.1977, Blaðsíða 172
Tímarit Máls og menningar um. Allt þetta átti ekkert skylt við sósí- alisma né heldur kapítalisma í venju- legri merkingu. Lenín lýsti þessa ástandi sem ríkiskapítalisma, þó „óvenjulegum, meira að segja algerlega óvenjulegum ríkiskapítalisma",17 sem hins vegar bæri að taka fram yfir ríkjandi ástand og væri skref í átt til sósíalisma. „Sú verka- lýðsstétt," ritaði hann, „sem hefur lært að verja ríkisskipulagið gegn stjórnleysi smáborgaranna, sem hefur lært að skipuleggja framleiðsluna á ríkiskapítal- ískum grundvelli, mun hafa öll tromp á sinni hendi og uppbygging sósíalismans verður tryggð."18 Rússneski ríkiskapítal- isminn skar sig frá „venjulegum" ríkis- kapítalisma og hafði því enga hættu í för með sér fyrir völd ráðanna, þar sem „ráðstjórnarríkið er ríki þar sem völd verkalýðs og sveitaalmúga eru tryggð.“19 A sama hátt og Lenín áleit bylting- una ekki geta sigrað án flokksins var leiðin til sósíalismans nú aðeins fær fyrir þann flokk sem orðinn var að ríkisvaldi. Hið bolsévíska ríki þekkti og gætti raunverulegra hagsmuna verka- lýðsins, einnig þótt verkalýðurinn væri sér þess ekki meðvitandi. Ef nauðsyn krefði, varð að verja hagsmuni verka- lýðsins gegn verkalýðnum sjálfum, eink- um hvað varðaði nauðsynlegar ráðstaf- anir til að auka framleiðsluna. „Við verðum að minnast þess,“ lýsti Lenín yfir, „að við búum í landi sem hefur orðið fyrir miklu tjóni og er fátækt, og við verðum að læra að haga fundum svo, að því verði haldið aðskildu, sem heyrir undir þá, og hinu sem heyrir undir stjórnun. Haldið fundi, en stjórnið án minnsm takmarkana, stjórnið röggsam- lega, eins og auðherrann stjórnaði á undan ykkur.“20 Hann benti á, „að í sögu byltingarhreyfinga birtist oft al- ræði byitingarsinnaðra stétta í alræði einstakra manna".21 Þetta ætti einkum við um efnahagsmálin. Vélvæddur stór- iðnaður krefðist skilyrðislausrar og fullr- ar einingar þess vilja „sem leiðir sam- eiginlega vinnu hundraða, þúsunda og tugþúsunda (...). En hvernig má tryggja fyllstu einingu viljans? Með því að setja vilja þúsundanna undir vilja eins einstaks. Séu þátttakendurnir í hinni sameiginlegu vinnu meðvitaðir um markmiðið og agaðir, minnir slík stjórn- un frekast á mildilega handleiðslu leið- beinanda. Séu þeir það ekki, gemr stjórn- unin tekið á sig mynd alræðis. En hvernig sem því er farið, þá er skilyrSis- laus undirokun undir einn vilja (...) alger nauðsyn til þess að vinnuferlið skili árangri."22 Sé þessi kenning tekin hátíðlega, hlýt- ur rússneska verkamenn að hafa skort allan aga og meðvitund um markmið, því að alræðislegt taumhald á verka- mönnunum tók á sig form, sem fór langt fram úr öllu sambærilegu í auð- valdslöndunum. En þótt valdsmannsleg- ur ríkiskapítalismi kæmist á í Rúss- landi, breytti það ekki þeirri staðreynd að verkamenn og bændur höfðu brotið keisaraveldið og borgarastéttina á bak aftur. Þegar flokkurinn svipti ráðin völdum, ber án efa að skrifa það á reikning þess, að Rússland skorti hlut- lægar forsendur fyrir sósíalisma, en jafnframt ber að rekja það til hins, að hvorki ráðin né bolsévikaflokkurinn höfðu skýrar hugmyndir um það, hvern- ig ætti að byggja upp nýtt samfélag. I sósíalískri hreyfingu hafði lítið verið um það rætt og einungis verið sett fram almenn regla um að ríkið yfirtæki framleiðslutækin. Umbótasinnaðir sósí- alistar ímynduðu sér að í þessum til- 394
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.