Uppeldi og menntun - 16.02.2007, Blaðsíða 144

Uppeldi og menntun - 16.02.2007, Blaðsíða 144
144 ÞRÓUN TEXTAGERÐAR FRÁ M IÐBERNSKU T I L FU L LORÐ INSÁRA opnast honum að auki víðáttur möguleika, tilgátna og hugmynda og hann áttar sig á afstæði sjónarmiða og upplýsinga (sjá samantektir um þroskabreytingar unglings- áranna t.d. í Berman, Ragnarsdóttir og Strömqvist, 2002; Kuhn og Franklin, 2006 og Moshman, 1998). Þroskabreytingar unglingsáranna margfalda úrvinnslu- og skipu- lagningargetu hugans og gera unglingum kleift að skilja, bera saman og tengja sífellt fleiri og afstæðari fyrirbæri, hugmyndir og sjónarhorn. Um leið skapa þær forsendur og tilefni til að nota tungumálið í nýjum og flóknari hlutverkum og við fjölbreytilegri aðstæður en áður. Auk vit- og félagsþroska, lífsreynslu og almennrar þekkingar má ætla að lestur og önnur reynsla af ritmáli stuðli að framförum í samfelldri orðræðu og textagerð. Í efri bekkjum grunnskóla eru nemendur orðnir nægilega vel læsir og skrifandi til þess að tæknilega séu þeim allir vegir færir til að miðla og læra á eigin spýtur í gegnum lestur og ritun. Kröfur um læsi í víðum skilningi sem og um flókna málnotkun og málskiln- ing vaxa jafnframt með ári hverju og í skólanum fá börn og unglingar leiðsögn í ritun og textagerð. Í nútímasamfélagi er færni í málnotkun af þessu tagi því nátengd námi og skólagöngu. Segja má að færni í notkun samfellds máls í ræðu og riti (af því tagi sem reynir á í þessari rannsókn) sé forsenda velgengni í skóla, en jafnframt að þjálfun í henni sé veigamikill liður í langskólamenntun. Rannsóknartilgátur Á grundvelli þess sem rakið hefur verið hér að framan setti ég fram eftirfarandi rann- sóknarspurningar og tilgátur um svör: 1. Er munur á textategundunum? Gert er ráð fyrir að margvíslegur munur sé á TEXTA- TEGUNDUNUM tveimur (frásögnum og álitsgerðum) sem birtast muni á ýmsan hátt. Fylgibreyturnar sem fjallað verður um í þessari grein eru: Lengd textanna (í setn- ingum), lengd setninga (í orðum) og lengd málsgreina eða hlutfall aukasetninga af heildarfjölda setninga í hverjum texta. Búist er við að frásagnir séu að jafnaði lengri en álitsgerðir í öllum aldursflokkum, en þær síðarnefndu hins vegar flóknari og þéttari, sem birtist m.a. í lengri setningum og hærra hlutfalli aukasetninga í álits- gerðum en í frásögnum. 2. Breytist málnotkun með aldri? Búist er við miklum framförum í textagerð frá 10?11 ára aldri fram á fullorðinsár. Þróun málnotkunar með aldri kemur væntanlega fram í ítarlegri og flóknari textum, sem aftur endurspeglast á augljósastan hátt í vax- andi lengd textanna með aldri, lengri setningum og hærra hlutfalli undirskipaðra aukasetninga í hverjum texta. 3. Er munur á kynjunum í málnotkun eins og hér reynir á? Sitthvað bendir til þess að íslenskar unglingsstelpur hafi að jafnaði betri málþroska en strákar (sjá m.a. Amalía Björnsdóttir 2005) og því athyglisvert að kanna hvort sá munur kemur fram á þeim breytum sem hér er fjallað um.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202