Uppeldi og menntun - 16.02.2007, Blaðsíða 143

Uppeldi og menntun - 16.02.2007, Blaðsíða 143
143 HRAFNHILDUR RAGNARSDÓTTIR heimilum. Þær eiga það allar sameiginlegt að vera settar til þess að fara eftir en oft eru þær því miður brotnar. Þá er gripið til ýmissa aðgerða og lögbrjótar settir í fangelsi. Þegar um [: um er að ræða] lögbrot innan skóla til dæmis er reynt að sjá til þess að sá seki fái makleg málagjöld og aðrir feti ekki í fótspor hans. Þegar stuldir, svindl og fleira rangt kemur upp verður að passa vel að saklaust fólk sé ekki sakað um eitthvað sem það gerið [: gerði] ekki. Það getur verið mjög erfitt að hreinsa þann algjörlega af sökinni og sá getur borið skaða af. Í skólum hér- lendis er ekki farið nógu vel eftir settum reglum og það sést greinilega af því einu að sjá bekk í menntaskólum í prófi. Í tilfellum sem prófsvindli er fremur auðvelt að koma upp um lögbrotið, en í málum sem einelti sem víða er allt of algengt í grunnskólum landsins getur reynst erfitt að koma í veg fyrir einelti því þar eru margir að verki og margir sem átta sig ekki á broti sínu. Þá er enginn einn sakhæfur og þarf því að tala til allra sem að málinu koma til að stöðva það. Álitsgerðir eru þannig mun óhlutbundnara viðfangsefni en frásögn og gera að sama skapi meiri vitsmunalegar kröfur, ef marka má niðurstöður rannsókna í þroskasál- fræði og hugfræði sem sýna að röksemdafærsla út frá staðhæfingum og óhlutstæðum hugtökum reynist erfiðari og síðbúnari en röksemdafærsla sem byggst getur á fyr- irbærum sem hönd er á festandi (sjá yfirlit m.a. í Moshman, 1998; Kuhn og Franklin, 2006). Loks ber þess að geta að færni í frásögnum jafnt og álitsgerðum er háð þjálfun og æfingu, sem börn og unglingar öðlast nú um stundir ekki síst í gegnum skólagöngu og menntun. Frásagnir eru algengari textategund en álitsgerðir og í íslenskri menningu á sagnahefð sér djúpar rætur. Flest börn kynnast sögum og frásögnum frá fyrstu tíð, bæði heima og í skóla, og geta sagt einfaldar sögur frá unga aldri. Álitsgerðir og aðrar skyldar textategundir koma vissulega við sögu líka, en hefð fyrir þjálfun í þeim er þó tæplega jafn rík í íslensku skólakerfi og menningu og frásagnarhefðin er, og ekki jafn sterk og í ýmsum öðrum löndum, t.d. Frakklandi. Aldur, þroski, skólastig og læsi Til þess að rekja atburðarás í frásögn eða setja fram álitsgerð um hvaðeina þannig að ekkert fari á milli mála þarf markvisst að tengja saman og skipuleggja upplýsingar af ýmsu tagi með hliðsjón af þörfum viðmælandans eða lesandans. Auk staðgóðrar þekkingar á tungumálinu reynir orðræða af þessu tagi því annars vegar á hugsun og færni í gagnavinnslu (information processing) og hins vegar getu til að setja sig inn í ólík sjónarhorn fólks og aðstæður. Vald á henni hlýtur þannig að vera samofið vitsmuna- og félagsþroska. Hug- og þroskasálfræðingum ber saman um að um 11?12 ára aldur gangi í garð tími mikilvægra þroskabreytinga sem síðan geta haldið áfram fram á fullorðinsár. Nýjar rannsóknir á þróun heilans og miðtaugakerfisins sýna einnig svo ekki verður um villst að miklar breytingar verða á þeim svæðum heilans sem fást við allt sem fel- ur í sér stjórn eigin hugarferla (sjá t.d. Kuhn og Franklin, 2006). Rökhugsun unglings er ekki jafn háð hinum hlutbundna veruleika og hugsun yngri barna. Smám saman
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202

x

Uppeldi og menntun

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Uppeldi og menntun
https://timarit.is/publication/581

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.