Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 52

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 52
50 Eyja Margrét Brynjarsdóttir þessar kenningar ganga út á. Það ríkir ekkert samkomulag um að meta peninga fyrir eitthvað sem þeir eru í sjálfum sér eða fyrir eitthvað annað en gagnsemi þeirra sem skiptimyntar. Þetta þarf ekki að þýða að samkomulagskenningarnar séu beinlínis rangar en svo virðist sem þær dugi ekki einar og sér til að lýsa eðli peninga eða gildi þeirra. Betri kenninga er þörf sem geta gert grein fyrir um- framgildinu. Þessu til stuðnings má nefna nokkuð sem Amie Thomasson (2003) hefur bent á. Thomasson segir að sé gengið út frá kenningu Searles um félagsleg fyrirbæri þá eigum við að hafa ákveðin þekkingarforréttindi (e. epistemicprivilege) um stofnanafyrirbæri á borð við peninga. Hún segir að þegar skilyrði þess að til- tekinn hlutur teljist vera af ákveðinni gerð felist í sameiginlegu samþykki okkar þá getum við ekki komist hjá því að hafa þekkingu á þessum skilyrðum og við getum ekki vaðið í villu um þau: „Okkur er tryggt frelsi frá fullkominni fáfræði og okkur er forðað frá villu í mörgu af því sem við trúum um eðli stofnanafyrirbæra einmitt vegna þess að reglurnar sem við samþykkjum gegna hlutverki skilyrða í eðli viðkomandi tegundar".7 Það leiðir svo sem ekki af hugmyndum Thomasson að við hljótum að vita allt sem vita má um peninga og notkun þeirra. En þar sem gildi peninga er svo mikilvægur þáttur í eðli þeirra er möguleikinn á stórfelldri villu okkar eða misskilningi á því vafasamur. En hvers vegna ættum við að taka mark á reynslunni og takast á hendur alla þá vinnu sem það krefst að búa til nýjar kenningar um eðli peninga? Áður en ég svara því ætla ég að segja frá hinu viðfangsefninu. Skynjanlegir eiginleikar Þegar talað er um þá eiginleika hluta sem teljast skynjanlegir með tiltölulega hefðbundnum eða einföldum hætti er þeim stundum skipt í tvo flokka, fyrsta og annars stigs eiginleika. Þessi skipting var eftirminnilega sett fram af John Locke8 en er þó engan veginn bundin við hann. Á undan Locke höfðu ýmsir talað um tvenns konar eiginleika á svipuðum nótum. Án þess að ég fari nákvæmlega út í þessa skiptingu, forsendur hennar eða hvað það er sem fylgir henni þá get ég sagt að hún sé í grófum dráttum svona: Fyrsta stigs eiginleikar eru mælanlegir og óháðir skynjun okkar á þeim. Dæmi um slíka eiginleika eru þeir eiginleikar sem tengjast rúmi, eins og stærð, staðsetning og lögun. Annars stigs eiginleikar eru í eðli sínu skynrænir, fastbundnir skilningarvitunum. Þeir eru ekki mælanlegir með neinum beinum hætti; ef hægt er að mæla þá hlýtur það að gerast með mælingum á fyrsta stigs eiginleikum sem liggja þeim til grundvallar. Oft er sagt að þeir séu huglægir, eða háðir skynjun okkar, en þó hefur verið deilt um í hvaða skilningi þeir geti talist huglægir eða með hvaða hætti þeir séu háðir skynjuninni. Dæmi um annars stigs eiginleika eru litir, bragð og hljóð. Sagt er að annars stigs eiginleikar séu skynrænir, einhvern veginn háðir skynj- Thomasson 2003:590. Lockc 1690/1975: II, viii, 9-10.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.