Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 87

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 87
Leiðin að æðstu náttúru 85 Oðruvísi orðað má segja að hvert aukið þroskastig opni nýtt svið upp á gátt og einnig nýja vídd hugsunar. 5. skilyrðvAð veragagntekinn afhinufagra en öðlastþófjarlægð. Loks er að yfirfæra skilyrðið um að einstaklingurinn bæði hefji sig yfir og varð- veiti fyrri þroskastig á texta Platons. Ekki virðist vafi á því að maður hefur sig yfir fyrri þroskastig enda hefur verið sýnt að maður bæði færist til einhvers sem er meira virði og öðlast sjónarhorn sem er yfirgripsmeira en það sem var áður. Meiri vafi leikur á því hvort allt varðveitist á milli stiga. Sumt virðist varðveitast eins og ýmis lærdómur sem maður hefur öðlast. Umdeildara er hvort hið sama megi segja um ástina. Ástæða efasemdanna er að á fyrsta stiginu hefur maður ást á líkömum en á öðru stiginu metur maður líkama lítils og hefur miklar mætur á sálum og lífsháttum, á þriðja stiginu metur maður svo vísindi mest og þá virðist maður eingöngu meta hið fagra sjálft á lokastiginu. Þetta er allskýrt í texta Plat- ons. Þrátt fyrir þetta tel ég að Platon vilji halda því fram að ást á viðfangsefnum lægri stiganna, eða gildi þessara viðfangsefna, varðveitist í vissum skilningi þegar einstaklingurinn kemur á hærri stig.17 Rök mín byggjast á því að varðveislan gleymist vegna þess að menn taki ein- ungis þrengra sjónarhornið af tveimur sem segja má að Platon veiti okkur á hverju stigi. Ef við horfum á lokastigið er þrengra sjónarhornið þetta: Manneskja, sem stendur við enda ferðalagsins með hið fagra sjálft fyrir framan sig, sér í upphafn- 'ngu sinni að ekkert annað skipti máli en þetta algleymi sem hún upplifir á þessu augnabliki (sbr. 2iid). Segja má að þetta sé fyrirbærafræðileg lýsing á upplifuninni sjálfri. Síðara sjónarhornið er hins vegar svona: Manneskjan hefur nú öðlast fjar- lægð á stöðu sína frammi fyrir hinu fagra sjálfu og leiðina að henni. Frá þessu sjónarhorni getur hún ekki annað en borið virðingu fyrir því þroskaferli sem kom henni á leiðarenda og skihð að án allra hinna fyrri þroskastiga hefði hún ekki fengið að upplifa það sem hún nú upplifir. Til vitnis um þetta er einmitt lýsing Platons á því ferli sem „ástarstiginn" er en þar varðveitist ástin á viðfangsefnum allra stiganna. Það að beina einungis athyglinni að endamarkinu og upplifuninni þar, eins og stundum er gert, ber því vott um að skilning skorti á mikilvægi og nauðsyn þroskaferlisins sem gerir endamarkið raunverulegt. Ef við skoðum þetta loks í Ijósi hinna fjögurra sviða sem nefnd voru áður er Ijóst að í það minnsta á meðan líkaminn lifir verður ekki gert út um neitt þeirra. Manneskja sem hefur þroskast alla leið upp „ástarstiga" Platons hefur því aðgang að öllum sviðum mannsins og líka hinu guðlega. Ást hennar á líkömum er örugg- lega ekki sú sama og ást byrjandans í ástarmálum sem hefur ekkert nema líkams- ástina. En þótt ást hins þroskaða á óæðri sviðum veruleikans hafi tekið breyting- um er engin sérstök ástæða til að ætla að hann geti ekki varðveitt hana og notið hennar með dygðina að leiðarljósi (sbr. 2i2a). J7 Kristian Urstad (2010) ver einnig þetta viðhorf cn þó með nokkuð öðrum hætti en hér er gcrt.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.