Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 136

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 136
134 Ritdómar valdi mun hafa óafturkræf áhrif á alla íbúa landsins, ekki aðeins núlifandi íbúa, heldur líka alla þá sem munu byggja það um ókomna tíð. Náttúran og auðlindir hennar eru grundvöllur alls mannlegs lífs - allir hagrænir ferlar eiga upp- haf sitt í náttúrunni - og þess vegna á umgengni okkar við náttúruna, samband okkar við hana, stærsta þáttinn í því að móta samfélagið allt. Akvörðun um það hvernig við metum náttúruna og beitum valdi okkar til þess að laga hana að okkar þörfum hefur þannig úrslitaáhrif á það hvernig samfélag við byggjum hér upp til framtíðar. Við höfum raunar nú þegar upplifað það hvernig mat okkar á nátt- úrunni mótar samfélagið því segja má að Kárahnjúkaframkvæmdin hafi átt stóran þátt í því að skapa það bóluhagkerfi sem óx og dafnaði á meðan á framkvæmdum stóð en sprakk svo af krafti stuttu eftir að þeim var lokið. Þau viðhorf sem réðu ferð einkenndust af ofuráherslu á notagildi náttúrunnar, því var jafnvel haldið fram að það væri skylda okkar að nýta auðlind- ir hennar til hins ýtrasta - annað væri fullkomin sóun. Aherslan á efnahagslega hagsmuni - að græða á daginn og grilla á kvöldin - tröllreið íslensku samfélagi sem virtist um tíma hafa gleymt því að til væru önnur gildi og aðrir hagsmunir en þeir sem hafa með peninga að gera. Ef við ætlum að snúa við blaðinu og skapa nýtt Island sem byggir á öðrum gildum en þeim sem leiddu okkur að hruni er nauðsynlegt að byrja á því að endurskoða viðhorf okkar til náttúrunnar og gefa gaum að þeim gildum náttúrunnar sem ekki verða metin til fjár. Nú þegar Rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúrusvæða með áherslu á vatnsafls- og jarðhitasvæði er loksins tilbúin, er þörfin aldrei meiri fyrir yfir- vegaða umræðu um gildi náttúrunnar, og því ætti Náttúra, vald og verðmœti að vera skyldulesning fyrir alla þá sem láta sig framtíð landsins varða. Bókin skiptist í fjóra hluta: „Náttúra", „Vald og verðmæti", „Lýðræði" og „Vin- skapur, vatn og mold". I hverjum hluta tekst Ólafur Páll á við nokkrar af þeim grundvallarspurningum sem nauðsynlegt er að svara áður en framtíðarstefna um náttúruvernd eða nýtingu er mótuð. Fyrsti kaflinn hefst á umræðu um Nátt- úruverndaráætlun íslenskra stjórnvalda og þær hugmyndir um friðun sem hafa birst í athöfnum þeirra. Olafur Páll tekur fyrir þá spurningu sem öll umræða um nátt- úruvernd verður að hefjast á, „hvað felst í friðun?", og setur hana í samhengi við atburði og ákvarðanir í íslensku samfélagi. I þessum fyrsta kafla leggur hann línurnar fyrir framhaldið. Með skrifum sínum tekst honum frábærlega að flétta saman fræði- lega rökræðu, þar sem lögð eru til hugtök og nálganir, og samfélagslega umræðu þar sem leitast er við að varpa ljósi á og svara spurningum sem samfélagið er að kljást við. Þessari samtvinnun nær hann fram með því að beita mismunandi nálgunum í kaflaskrifum sínum - kaflarnir skiptast þannig annars vegar í styttri kafla þar sem viðfangsefnið er afmarkað, „fræðilegir rangalar", eins og Ölafur kallar þá, eru af skornum skammti og afstaða er jafnan tekin til þjóðfélagsmála; og hins vegar í lengri og fræðilegri kafla þar sem hugtök og nálganir eru greind og skýrð með því markmiði að leggja þjóðmálaumræðunni til verkfæri til þess að komast yfir á plan rökræðunnar í stað þess að halda áfram á braut kappræðunnar sem íslensk þjóð- málaumræða tileinkar sér jafnan. Sumir kaflanna feta svo milliveginn - þar tekur hann fyrir afmörkuð viðfangsefni ásamt því að leggja til greiningu á hugtökum og nálgunum. Með þessari nálgun tekst Olafi að gera það sem heimspekingar og aðrir fræði- menn ættu að gera mun meira af að mínu mati: að færa fræðilega umræðu niður á jörðina, inn í samfélagið, á borð hins al- menna lesanda, og á borð fræðimanna sem leggja stund á aðrar greinar.1 Náttúran er e.t.v. eitt skýrasta dæmið um viðfangsefni
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.