Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 140

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 140
i38 Ritdómar vandamálið með fagurfræðileg gildi, þau eru staðsett á milli þess huglæga og hlut- læga. Þess vegna er nauðsynlegt að veita raunverulegri fagurfræðilegri reynslu af ákveðnu landslagi meiri athygli til þess að uppgötva merkingu og gildi þess lands- lags; það er ómögulegt að fanga merkingu og gildi landslags með því að einblína annaðhvort á huglæga skynjun vitundar- innar eða hlutlæga eiginleika viðfangsins - til þess að varpa ljósi á þessi gildi þarf að veita því athygli hvað gerist í reynslunni, á milli vitundar og viðfangs.6 Þó að þetta millibil - reynsluna og þau gildi sem við tengjum við hana - sé ekki hægt að mæla út frá hefðbundnum mælikvörðum þýð- ir það ekki að ómögulegt sé að hugleiða þessa reynslu og draga marktækar álykt- anir um gildi hennar og mikilvægi. I þriðja hluta bókarinnar, „Lýðræði", vekur Olafur Páll einmitt athygli á því að það hvernig við högum lýðræðinu hefur mikil áhrif á það hvaða raddir fá að heyrast og hvaða gildi eru tekin til greina þegar kemur að ákvarðanatöku er varðar náttúruna. Að mati Ólafs hefur lýðræð- ishefðin á Islandi einkennst af svokölluðu prúttlýðræði þar sem prúttað er um hags- muni á frjálsum markaði og þeir „hópar sem ekki geta fundið hagsmunum sínum brautargengi á markaði stjórnmálanna bú[a] við mismunun vegna veikrar stöðu sinnar" (126). Slíkt lýðræðisfyrirkomulag getur ekki talist réttlátt að mati Olafs. Hann leggur til aðra nálgun sem hann kallar rökræðulýðræði, en slík nálgun byggist á því að í stað þess að þegnarnir komi að borðinu með fyrirfram ákveðna hagsmuni sem ætlunin er berjast fyrir á meðan reynt er að berja niður andstæðar hugmyndir um hagsmuni, koma þeir að borðinu tilbúnir til þess að eiga í opinni rökræðu um það hverjir sameiginlegir hagsmunir þeirra eru. Hið lýðræðislega ferli verður þannig ,,mikilvæg[ur] þátt[ur] í að móta hugmyndir um gæði og hags- muni" (126). Segja má að á Islandi sé nú staðið á tímamótum hvað varðar náttúruverndar- mál. Þingsályktunartillaga um Ramma- áætlun verður lögð fyrir þing í vetur, nýverið kom út Hvítbók um náttúruvernd sem á að leggja til grundvallar breyting- um á lagaumhverfi náttúruverndar, og þegar ákvörðun verður tekin um breyt- ingar á stjórnarskrá þarf m.a. að taka af- stöðu til þess hvort þar eigi að setja inn sérstök ákvæði um rétt náttúrunnar eða rétt almennings og framtíðarkynslóða til óspilltrar náttúru. Þetta sýnir okkur að e.t.v. þokumst við eitthvað í áttina að því að gera þær breytingar sem þarf til þess að náttúran öðlist þann sess sem hún á skilið semundirstaðaallslífsájörðinni.Vonandi getum við í þetta skipti lagt prúttlýðræð- ið á hilluna og tekið upp rökræðulýðræði þar sem við ræðum af virðingu saman um það hverskonar afstöðu við ættum að taka til náttúruverndarmála í framtíðinni. En hvaða vonir getum við bundið við slíkan viðsnúning í íslenskri þjóðmála- umræðu? Hvers er góð og gild rökræða megnug gagnvart ógnarvaldi peningaafl- anna? Eins og Ólafur bendir sjálfur á hafa ýmsar hugmyndir um lýðræði komið fram á undanförnum árum: pátttökulýð- ræði, samræðulýðræði, samræðustjórnmál, fulltrúalýðræði og íbúalýðræði. En þessar hugmyndir „hafa ekki fengið að þroskast í rökræðu heldur hafa þær orðið kappræðu stjórnmálanna að bráð" (14). Að mínu mati er ekki aðeins þörf fyrir að bæta umræðuhefðina og taka upp rökræðu í stað kappræðu. Áður en það er mögulegt þarf að afhjúpa hvernig peningavaldið hefur ráðið og ræður enn hvaða raddir fá að heyrast, hvaða rök eru tckin gild og hvernig ákvarðanir eru teknar. Islenskir náttúruverndarsinnar hafa í gegnum tíð- ina haft lítinn mátt til þess að berjast gegn þessu ofurvaldi, sama hversu góð rök þeir hafa í farteskinu - það skiptir nefnilega engu máli hversu vel þú kannt að rökræða ef sá sem býr yfir valdinu er ekki að hlusta. Náttúra, vald og verðmæti er nauðsynlegt veganesti inn í framtíðina - í henni má
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.