Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 49

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 49
Að skoða náttilru til að skoða náttúru M miklu leyti til þess að rannsóknir á mannlegri hegðun og afstöðu manna til ýmissa hluta í heiminum geti talist rannsóknir á náttúrunni. Það er náttúruskoðun í þess- um skilningi sem fyrri helmingur titilsins hér að ofan vísar til. Seinni helmingur titilsins vísar hins vegar til frumspekilegs eðlis og þar gef ég mér forsendu sem er kannski á vissan hátt tengd hinni fyrri, þótt önnur sé. Eg geng út frá því að allir hlutir eigi sér eðli, eða „náttúru", jafnt þeir sem eru til af manna völdum sem þeir sem orðið hafa til óháð okkar bjástri. Þetta felur auðvitað í sér annan skilning á eðlishugtakinu en þann sem Aristóteles lagði til og allmargir hafa viljað halda í síðan. Eðli hlutar getur því falið í sér eitthvað á borð við þann tilgang sem sá sem skapaði hlutinn ætlaði honum. Eðlið er það sem gerir hlutinn að því sem hann er, hvort sem um er að ræða ritvinnsluforrit eða engisprettu. Eins og fiestir kannast við er orðið 'náttúra' notað á ýmsa vegu. Stundum er talað um hreina og óspillta náttúru og þá sjáum við gjarnan fyrir okkur svæði sem við mannverurnar höfum ekki raskað með athöfnum okkar, hvorki beint né óbeint. I svipuðu samhengi er talað um hreinar náttúruafurðir og sagt að hitt eða þetta sé náttúrulegt. Þar virðist gengið út frá því að eftir því sem maðurinn hefur átt meira við hluti verði þeir minna náttúrulegir. Epli sem vex á tré telst náttúrulegt (nema það sé erfðabreytt eða með öðrum hætti ræktað með mikilli aðkomu mannanna) og ef við búum til úr því mauk telst það hrein náttúruafurð. Ef við tökum hins vegar að blanda miklu saman við maukið, ekki síst ef um er að ræða svokölluð kemísk efni, eða efni sem maðurinn hefur búið til, þá er það ekki lengur kallað hrein náttúruafurð. Þegar talað er um náttúru í þessum skilningi geta skilin milli hins náttúrulega og hins ónáttúrulega verið mjög óljós. Hvað þurfa mannverur að hafa átt mikið við hluti til að þeir hætti að vera náttúrulegir? Þessi skilningur virðist byggja á einhvers konar skilum milli manns og náttúru. Annar skilningur á orðinu 'náttúra' er að náttúran sé meira og minna allt sem á jörðinni er. I þessum skilningi eru mannverur eins og hverjar aðrar lífverur hluti af náttúrunni. Mannlegar afurðir eru að sama skapi hluti af náttúrunni, rétt eins og afurðir annarra lífvera, maurabú, býkúpur, bjórastífiur og svo framvegis, eru hluti af náttúrunni. Ég kýs að halda mig meira við þennan seinni náttúruskilning, fyrst og fremst vegna þess að hinn fyrri byggir á einhvers konar tvíhyggju þar sem maður er eitt og náttúra annað og ég er engan veginn viss um að slíka tvíhyggju sé hægt að verja. Annað orð sem ég nota og er ekki síður margrætt er orðið 'eðli'. Ég nota það hér á svipaðan hátt og 'essence' er notað á ensku, fremur en 'nature', þótt langt sé frá því að skilin þar á milli séu alltaf ljós. Og ég geng hér út frá ákveðinni eðlishyggju á borð við það sem kallast 'essentialism' á ensku. Það sem ég hef sagt um nátt- úruna ætti að einhverju leyti að skýra notkun mína á orðinu 'eðli'. Þar sem ég hef efasemdir um að draga skýr mörk milli manns og náttúru tel ég litla ástæðu til að ganga út frá því að aðeins þeir hlutir sem flokkast sem náttúrulegir í einhverjum þröngum skilningi hafi eðli. Eins og svo margt annað er eðlishugtakið gjarnan rakið til Aristótelesar en í Frumspekinni talar hann um to ti én einai (það sem það er að vera) og to ti esti (það sem það er) hlutanna. Þetta eðli er einhvers konar skilgreining hlutarins og á í
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.