Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 19

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 19
Við erum stödd ífiækju veruleikans yj En pegarpú ræddir áðan um hættupeirrar einsleitni sem akademísk heimspeki hefur alið d,páfannst me'r eins oghe'r værum við komin meðfingurinn á ákveðið tabú ísam- tímaheimspeki. Er ekki einkennilegt að eitthvað skuli yfirleitt geta verið tabú innan heimspekinnar? Þetta er óskaspurning! Okkur er kennt að heimspeki eigi að vera sú grein sem hafl mesta burði til að hugsa á alhæfandi hátt um manninn og heiminn; við verðum jú að hafa grein sem getur leyft sér að reifa spurningar sem erfitt er að finna svar við, sem tekur við þar sem vísindum sleppir og trúarbrögð hafa ekki tekið við. Stundum eru þær kallaðar eilífðarspurningar, vegna þess að heimspekin á að vera sú grein sem er stöðugt að spyrjast fyrir um forsendur og skilyrði sannleikans. Það skýtur þess vegna skökku við að einmitt þessi grein, sem á að vera hvað víðust (án þess að það komi niður á dýpt eða nákvæmni), skuli glíma við vandamál einsleitni í dag. Ekki síst vegna þess að við búum í heimi sem hefur aldrei verið jafnmarg- brotinn í þeim skilningi að við höfum aðgang að lífi manna og samfélögum sem eru gerólík okkar. Ekki nóg með það, líf okkar hér og líf fólks annars staðar eru nátengdari en nokkru sinni í krafti hinnar svokölluðu hnattvæðingar. Leyfðu mér smá útúrdúr hér; heimspekin er sérstök að því leyti að hún á í stöðugri samræðu við eigin hefð. Við byggjum á þeim arfi sem lagður var grunnur að í forngrískri heimspeki. Þessi hefð hefur lengst af verið hefð hvítra, vel settra karla. Og hlutur kvenna, bæði sem heimspekinga í sögunni og sem manna, hefur verið lítils met- inn, líkt og afstaða til þeirra sem tilheyra ekki okkar hefð hefur einkennst af for- dómum. Við þurfum að gera okkur skýra grein fyrir þessu og það er nauðsynlegt að þetta sé kennt í inngangsnámskeiðum í heimspeki. Það er ekki nóg að afgreiða þetta sem arf fyrri tíma sem komi okkur ekkert við, vegna þess að þetta mótar heimsmynd og mannskilning kenninga sem við nærumst enn á. Þetta á við um fleira. Afstaða til náttúrunnar er til dæmis um margt vond í vestrænni hugsun. Við höfum fyrst og fremst litið á náttúruna sem eitthvað til að nýta og stjórna. Þetta á sér líka rætur í kristinni hugsun sem afhelgaði náttúruna. Maðurinn var það eina sem helgi var yfir. Náttúruvísindi samtímans hafa fært okkur heim sann- inn um það að munurinn á milli mennskra og ómennskra dýra, eins og það heitir, er mun óljósari en við höfum hingað til álitið. Að sama skapi felur samtíminn í sér eitt allsherjar ákall um það að maðurinn geri sér ljósa grein fyrir því að líf hans er undir náttúrunni komið. Hann verður með öðrum orðum að læra að þróa með sér öðruvísi afstöðu til náttúrunnar. Það er hópur hér innan íslenskrar heimspeki að rannsaka hugmyndir um náttúru í vestrænni og austrænni heimspeki, m.a. í þeim tilgangi að leita möguleika til að hugsa á einhvern nýjan hátt um náttúruna. Ég held að fyrirbærafræðilegar rannsóknir á vitund okkar um okkur sjálf í tengslum við náttúruna sýni okkur að mannleg vitund og möguleikar hennar séu um margt ókónnuð, en ég á von á að samstarf vitundarfræðinga og heimspekinga eigi í framtíðinni eftir að varpa skýrara ljósi á það stórkostlega fyrirbæri sem vitundin er. Líka sem vettvangur andlegrar reynslu. Andleg reynsla er of merkileg til að heimspeki eftirláti hana alfarið stofnanavæddum trúarbrögðum.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.