Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 100

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 100
98 Guðbjörg R. Jóhannesdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir að slá því fram að fegurðin gæti bjargað heiminum. Þessir höfundar benda á mikilvægi fagurfræðilegs uppeldis og það ætti að kenna okkur að fegurð æfir okkur m.a. í því að setja eigið sjálf til hliðar og veita hinum eða hinu fulla athygli sem sjálfstæðri veru eða tilvist. Fegurðarreynsla er enn fremur eitthvað sem við leitumst við að upplifa aftur þannig að við förum ósjálfrátt að leita að fegurð í öllu og öllum. Er þá ekki hægt að læra af reynslunni af fegurð að bera virðingu fyrir allri þeirri fegurð sem við getum séð hvar sem við leitum ef við viljum: í annari manneskju, orðum hennar og athöfnum, í náttúrunni, í samfélaginu? Ef þessi skilningur á fegurð er hafður að leiðarljósi er ljóst að hverju samfélagi og einstaklingi er líklega hollt að veita fegurð mun meiri athygli. Fegurð er ekki einungis uppspretta ánægju og hluti af hamingju manna. Fegurð getur hjálpað okkur að þróa með okkur dýpri siðferðisvitund (þótt hún ein og sér dugi ekki til), og hún getur einnig hjálpað okkur að skapa betri samfélög vegna þess hvað fagur- fræðilegir þættir hafa djúp áhrif á líðan okkar í amstri dagsins. I bók sinni Sensibility and Sense:1heAestheticTransformatio7i oftheHuman World gerir Arnold Berleant hið fagurfræðilega að kjarnanum í hugleiðingum sínum um mannlega tilvist.18 Að hans mati leikur hið fagurfræðilega mikilvægt hlutverk í allri mannlegri reynslu og í bókinni leitast hann við að varpa ljósi á merkingu og mikilvægi þessarar reynslu. Þessi útvíkkun fagurfræðilegrar skynjunar með því að líta á hana sem vídd í margs konar skynjun tekur upp hina upprunalega merk- ingu gríska orðsins aisthesis. Hið fagurfræðilega er hrein og milliliðalaus skynjun okkar á veruleikanum, og slík skynjun er upphafspunktur allrar okkar þekkingar og gilda. Öll okkar gildi, siðferðileg, félagsleg og pólitísk, hafa samkvæmt þessum skilningi á aisthesis fagurfræðilegan undirtón vegna þess að upphaf allrar reynslu og hugsunar felst í beinni skynjun okkar á veruleikanum. Skynjun er auðvitað aldrei algerlega bein og milliliðalaus; hún rennur alltaf í gegnum margbreytilegar síur menningar og merkingar. En fagurfræðileg skynjun er eins hrein og skynjun getur orðið vegna þess að á hinu fagurfræðilega augnabliki eru skilningarvit okkar algerlega opin fyrir því að skynja hlutina eins og þeir eru án nokkurrar vísunar til okkar eigin hagsmuna eða fyrirframgefnu hugmynda um þá. Þörfogprá „Eigin hagsmunir" vísa í samhengi þessarar fagurfræðilegu skynjunar í beinar þarfír okkar sem við leitumst við að fullnægja. Þess vegna er nauðsynlegt að greina á milli fullnægju þarfa annars vegar og þrár hins vegar. Þráin eftir fegurð telst til hagsmuna að því leyti sem hún er liður í vellíðan og hamingju, en hún er ekki þörf í þrengri skilningi sem hefur meira með stjórn og eignarhald að gera. Þráin gefur sig einhverju öðru á vald, líka vegna þess að hún hrífst með og af því. Að því leyti er hún borin uppi af ást til hins fagra. Hugsanlega er það eini mögulegi tengiliður fagurfræði og siðfræði. Það er ekki fegurðin sjálf sem fær okkur til þess að reyna að gera heiminn betri, heldur upplifun af fegurð hans sem vekur 18 Berleant 2010.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.